Perspectivas sobre educación afectivo-sexual en estudantes de grao universitario de Galicia
Palabras clave:
Educación afectivo-sexual, Perspectiva de xénero, Consentimento, Violencia sexual, Saúde Sexual, AfectividadeResumo
Introdución
A sexualidade humana condiciona o benestar e a calidade de vida do individuo, englobando dimensións biolóxicas, psicolóxicas e socioculturais. En España, a educación afectivo-sexual é insuficiente e carece dunha asignatura específica. En Galicia, aínda que existen programas e iniciativas, non se evidenciou a calidade desta formación.
Obxectivo
Recadar información sobre os coñecementos, prácticas e opinión dos estudantes universitarios de Grao en Galicia sobre educación afectivo-sexual.
Metodoloxía
Realizouse un estudo observacional, descritivo e transversal. A busca bibliográfica realizouse en Google Académico, Google Books, Dialnet Plus e PubMed; creouse un cuestionario non validado conformado por 43 preguntas, obtendo 345 respostas.
Resultados
As formacións recibidas considéranse insuficientes e insatisfactorias (92,4%), e maniféstase a necesidade de crear unha asignatura sobre este tema (92%). Aínda que o persoal sanitario é preferido como fonte de información (70%), internet ocupa o primeiro posto na práctica (37,6%). Notificouse un aumento das relacións insatisfactorias e non desexadas; os problemas de comunicación nas relacións (58,8%) destacan como principal problema dunha sexualidade carencial.
Conclusión
A formación previa recibida en sexualidade céntrase principalmente en cuestións fisiolóxicas, pero a demanda actual neste aspecto é maioritariamente no plano socioafectivo.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Cabrera Gómez G. Valoración del éxito de la educación afectivo-sexual en adolescentes. [Tesis doctoral, Universidad Complutense de Madrid] E-Prints Cumplutense. Disponible en: https://eprints.ucm.es/id/eprint/40282/
Cabrera Rodríguez R, Guerra Rodríguez ME. Evaluación de la conducta sexual en un grupo de adolescentes de la Isla de la Palma. Canarias pediátrica. 2014;38(3):119-123. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=4925084
Carrera-Fernández MV, Lameiras-Fernández M, Foltz ML, Núñez-Mangana AM, Rodríguez Castro Y. Evaluación de un programa de educación sexual con estudiantes de Educación Secundaria Obligatoria. International Journal of Clinical and Health Psychology. 2007;7(3):739-751. Disponible en: https://www.redalyc.org/pdf/337/33770311.pdf
Chamorro Ramos C. Diseño de un programa de educación para la salud sobre educación afectivo-sexual a través de las redes sociales. [Trabajo de Fin de Grado, Universidad de Valladolid, Grado de Enfermería]. Disponible en: https://uvadoc.uva.es/bitstream/handle/10324/47741/TFG-H2245.pdf?sequence=1
Código Deontológico de la Enfermería Española. España. Disponible en: http://www.ee.lafe.san.gva.es/pdfs/codigodeontologicoesp.pdf
Eneriz Sánchez A, Corral Rodríguez O, Fernández Sánchez E, López de Zubiría Platero I, Mendibil Crespo LI. Experiencia de Educación para la Salud en adolescentes mediante Instagram. OSAGRAM (Osasuna Instagram). Revista Iberoamericana de Enfermería Comunitaria. 2021;14(1):26-35. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=8192863
Fernández Velasco V. Influencia de internet en la educación sexual de los adolescentes y el papel de enfermería. [Trabajo de Fin de Grado, Universidad Complutense de Madrid]. Disponible en: https://eprints.ucm.es/id/eprint/51624/1/FERNANDEZ_VELASCO_V_TFG.pdf
Fuertes Martín A, Ramos Vergeles M, Fernández Fuertes AA. La coerción sexual en las relaciones de los y las adolescentes y jóvenes: naturaleza del problema y estrategias de intervención. Apuntes de Psicología. 2007;25(3):341-356. Disponible en: https://www.apuntesdepsicologia.es/index.php/revista/article/view/129/131
García MA, Cañadas-De la Fuente GA, González-Jiménez E, Fernández Castillo R, García-García I. Educar en conductas sexuales saludables: una innovación docente en promoción de la salud. Revista médica de Chile. 2011;139(10):1269-1275. Disponible en: https://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0034-98872011001000004&lng=en&nrm=iso&tlng=en
García Vázquez J, Ordóñez AL, Arias-Magadán S. Educación sexual: opiniones y propuestas del alumnado y profesorado de los institutos de secundaria de Asturias, España. Global Health Promotion. Mayo 2014. doi:10.1177/1757975914528727
Gertzman E. La implementación de la Ley de Educación Sexual Integral (ley 26.150): una comparación entre escuelas secundarias públicas y escuelas secundarias privadas católicas en CABA. Independent Study Project (ISP) Collection. 2018. Disponible en: https://digitalcollections.sit.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3913&context=isp_collection
Informe Juventud en España. Gobierno de España. Ministerio de sanidad, consumo y bienestar social. Instituto de la Juventud. 2020. Disponible en: http://www.injuve.es/observatorio/demografia-e-informacion-general/informe-juventud-en-espana-2020
Martínez Álvarez JL, Orgaz Baz B, Vicario Molina I, González Ortega E, Carcedo González RJ, Fernández Fuertes AA, Fuertes Martín JA. Educación sexual y formación del profesorado en España. Magister: Revista miscelánea de investigación. 2011;(24):37-47. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=3844427
Mena Hidalgo E. Educación afectivosexual en la educación formal española. Trabajo de Fin de Grado, Universidad de Jaén, Psicología Evolutiva y de la Educación. 2019. Disponible en: http://tauja.ujaen.es/bitstream/10953.1/9839/1/Mena_Hidalgo_Elena_TFG_Psicologa.pdf.pdf
Montero Sanz N. Educación y perspectiva de género para una salud sexual integral: una revisión del enfoque. Revista Sanitaria de Investigación. 2021. Disponible en: https://revistasanitariadeinvestigacion.com/educacion-y-perspectiva-de-genero-para-una-saludsexual-integral-una-revision-del-enfoque/
Observatorio de salud sexual y reproductiva de la SEC. Estudio sobre sexualidad y anticoncepción: jóvenes españoles. Julio 2019. Disponible en: http://hosting.sec.es/descargas/Encuesta2019_SEXUALIDAD_ANTICONCEPCION_JOVENES.pdf
Pita Fernández S. Determinación del tamaño muestral. Fisterra. 2010. Disponible en: https://www.fisterra.com/formacion/metodologia-investigacion/determinacion-tamano-muestral/#23922
Riveiro Oliveira S, Rodríguez Quintáns S. Sexibilízate. (C. de Galicia, Ed.) Galeduso. 2010;(8):10-12. Disponible en: http://www.ceesg.gal/actualidade/galeduso-01-12-2008-08_03_2010.pdf
Simon L, Daneback K. Adolescents’ Use of the Internet for Sex Education: A Thematic and Critical Review of the Literature. 2013;25(4):305-319. Disponible en: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/19317611.2013.823899
Xunta de Galicia. I Plan de actuaciones para la igualdad en los centros educativos de Galicia 2016-2020. 2016. Disponible en: https://libraria.xunta.gal/sites/default/files/downloads/publicacion/i_plan_de_actuaciones_para_la_igualdad_en_los_centros_educativos_de_galicia_2016-2020.pdf
Xuventude.net. Quérote Máis. Disponible en: http://xuventude.xunta.es/querote-mais
##submission.downloads##
Publicada
##submission.howToCite##
Número
Sección
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.
Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.
POLÍTICA DE PRIVACIDADE
Dereito de información
Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.
Responsable do tratamento:
- Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
- CIF: Q2766003D
- Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
- Teléfono: 982242450
- Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
- Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:
- Teléfono: 984283532
- Correo electrónico: delegadoprotecciondatos@prodasva.org
Finalidade do tratamento:
A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.
Lexitimación:
Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.
Conservación e tratamento dos datos:
Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.
En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.
Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.
Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.
De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.
Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.
Medidas técnicas e organizativas
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.
Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.
Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.
Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.
Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.
Dereitos
O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.
No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.
BY-NC-ND 4.0