Análise dos factores culturais como determinantes da obesidade en adolescentes da provincia de Lugo, segundo a súa pertenza ao medio rural ou ao medio urbano.
Primeiro premio Muralla de Lugo 2012.
Palabras clave:
Factor Cultural, Obesidade, Adolescencia, Medio Rural, Medio UrbanoResumo
Co presente estudo planteámonos investigar e analizar en que medida os factores culturais determinan o padecemento da obesidade nos adolescentes da provincia de Lugo, comparando os que se desenvolven no ámbito rural cos que o fan no urbano. O obxectivo xeral é fomentar estilos de vida saudables na adolescencia, plantexándonos como hipótese que “os adolescentes que se desenvolven no medio rural teñen menor risco de sufrir obesidade”. Tras unha profunda análise dos fundamentos teóricos, así como dos antecedentes do problema, o traballo de campo, de corte principalmente cualitativo, confirma a hipótese plantexada, o que non implica que a extrapolación dos resultados non se realice coa cautela de toda investigación cualitativa.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Alonso, E. (1998): La mirada cualitativa. Madrid: Fundamentos.
Atuesta Venegas, MR. (2005): “Valoración de los impactos tecnológicos en el desarrollo social de comunidades rurales”. Revista Universidad EAFIT, v.41, 138, 10-12.
Bandrés, AC, Barra, A. (2007): “Patrón alimentario en dos poblaciones pertenecientes a la dieta mediterránea distintas: rural y urbana”. Revista española de nutrición comunitaria, v. 13, 1, 16.
Bañuelos, C. (1994): “Los patrones estéticos en los albores del siglo XXI. Hacia una revisión de los estudios en torno a este tema”. Reis, 68, 119-130.
Barbany, M. (2004): “La obesidad en España ya afecta al 15% de la población adulta”. Revista Española de Obesidad, 2,67.
Benito Ruesca, JF, Fleta Fleta, JM, Ruíz Carralero, M, Meaña Pérez, L. (2008): “Hábitos de conducta y alimentación en población escolar”. SEMG, 580-585.
Bes-Rastrollo, M, Pérez Valdivieso, JR, Sánchez-Villegas, A, Alonso, A, Martínez-González, M. (2005): “Validación del peso e índice de masa corporal auto-declarados de los participantes de una cohorte de graduados universitarios”. Revista Española de Obesidad, 6, 352-358.
Bernabeu-Mestre, J, Esplugues, JX, Galiana, ME. (2007): “Antecedentes históricos de la nutrición comunitaria en España: los trabajos de la Escuela Nacional de Sanidad”. Revista Española de Salud Pública, 5,451-452.
Busto Zapico, R, Amigo Vázquez, I, Herrero Díez, J, Fernández Rodríguez, C. (2008): “Estudio de la relación entre el estilo de vida y el sobrepeso infantil a través del análisis de ecuaciones estructurales”. Revista Española de Obesidad, 1, 38-39.
Cabello Garza, ML, Zúñiga Zárate, JG. (2007): “Aspectos intrapersonales y familiares asociados a la obesidad: un análisis fenomenológico”. Ciencia UANL, V. 10, 2, 183-187.
Calañas-Continente, AJ, Bellido, A. (2006):”Bases científicas de una alimentación saludable”. Revista Medicina Universidad de Navarra, 4, 7-14.
Castro, P, Bellido, D. (2006): “Utilización de tests y cuestionarios en la investigación de la conducta alimentaria en pacientes con normopeso y exceso de peso corporal”. Revista Española de Obesidad, 3,338-345.
Carraro, R. (2003): “Estudiar la obesidad”. Revista Española de Obesidad, 2, 15.
Carraro, M.P. Portillo, M. Garaulet, J.A. Martínez, J.M. (2003): “Investigación básica en obesidad”. Revista Española de Obesidad, 2,71-76.
Carrillo, M. (2004): “De patito feo a cenicienta: disminución de la esperanza de vida y obesidad”. Revista Española de Obesidad, 2, 113-115.
Castells Cuixat, M. (1996): Nutrición y prensa. Ana María Requejo Marcos y Rosa María Ortega Arista (dir.). Universidad Complutense de Madrid. Tesis doctoral.
Castro, A. (1991) “Para un análisis socioantropológico de las prácticas de la alimentación”. Reis, 53 199-216.
Castro, X. (1999): A lume manso. Vigo: Editorial Galaxia.
Contreras, J. (2000): “Cambios sociales y cambios en los comportamientos alimentarios en la España de la segunda mitad del siglo xx”. Zainak, 20, 17-31.
Corbetta, P. (2007): Metodología y técnicas de investigación social. Madrid: McGrawHill.
Cruz Sáez, S, Maganto Mateo, C. (2002): “Índice de masa corporal, preocupación por la delgadez y satisfacción en adolescentes”. Revista de Psicología General y Aplicada, 3, 456)
Ferrás Sexto, C. (2000): “Innovación, desarrollo y medio local. Dimensiones sociales y espaciales de la innovación”. Scripta Nova, Revista electrónica de Geografía y Ciencias Sociales, 69, 1-2.
Garaulet Aza, M. (2006): “La terapia de comportamiento en el tratamiento dietético de la obesidad y su aplicación en la práctica clínica”. Revista Española de Obesidad, 4, 205-220.
García Cardona, M, Arroyo Acevedo, P, Fernández García, V. (2008): “Dinámica familiar y su relación con hábitos alimentarios”. Estudios sobre las culturas contemporáneas, 27, 10-14.
Gracia, A, Gil, JM, Angulo, AM. (1998): “El consumo de alimentos en España: el consumidor rural versus urbano”. Revista de estudios regionales, 50, 111-114.
Lillo Crespo, M, Vizcaya Moreno, MF. (2002): “Origen y desarrollo de los hábitos y costumbres alimentarias como recursos sociocultural del ser humano: una aproximación a la historia y antropología de los cuidados de la alimentación”. Cultura de los cuidados, 11, 61-64.
Lozano Esteban, MC. (2003):” Condicionantes socioeconómicos de los hábitos alimentarios”. Requejo Marcos, AM (dir.). Madrid: Universidad Complutense de Madrid. Tesis doctoral. ISBN: 84-669-2512-0.
Miriam De Chavez, MC, Victoria Valles, MC, Abelardo Avila, MC. (1993): “La alimentación rural y urbana y su relación con el riesgo aterogénico”. Salud Pública México, v. 35, 654.
Morales Guerrero, A, Jódar Sánchez, L, Santonja Gómez, F, Villanueva Micó, F, Rubio Álvarez, C. (2008): “Factores de riesgo para la obesidad infantil en niños de 9 a 12 años de edad de la Comunidad Valenciana”. Revista Española de Obesidad, 4, 215-220.
Moreno Esteban, B. (2004): “Plan Integral de Obesidad, Nutrición y Actividad Física (PIONAF)”. Revista Española de Obesidad, 3, 135-136.
Moreno Esteban, B. (2006): “Obesidad: es necesaria su prevención. Estrategia NAOS”. Revista Española de Obesidad, 4, 191-192.
Moreno Esteban, B, Charro Salgado, A. (2006): Nutrición, actividad física y prevención de la obesidad. Madrid: Editorial Panamericana.
Moyano, E. (2000): “Procesos de cambio en la sociedad rural española”. Papers, 61, 191-220.
Palma Linares, I. (2005): Hábitos alimentarios y actividad física en el tiempo libre de las mujeres adultas catalanas. Lluis Serra Majen y Josep Ramón Torrel (dir.). Barcelona: Universidad de Barcelona.
Paniagua, A. (2002): “Autoempleo de alta cualificación en la España rural”. Scripta Nova, Revista electrónica de Geografía y Ciencias Sociales, V.6, 119, 6.
Pardo, A, Ruíz, M, Jódar, E, et al. (2004): “Desarrollo de un cuestionario para la valoración y cuantificación de los hábitos de vida relacionados con el sobrepeso y la obesidad”. Nutrición hospitalaria, 2, 99-109.
Picó, C, Oliver, P, Priego, T, Sánchez, J, Palou, A. (2006): “Alimentos funcionales y obesidad: estrategias, eficacia y seguridad”. Revista Española de Obesidad, 3, 156-173.
Reyes Posadas, I, Nazar Beutelspacher, A, Estrada Lugo, E, Mundo Rosas, V. (2007) “Alimentación y suficiencia energética en indígenas emigrantes de los Altod de Chiapas, México”. Archivos latinoamericanos de nutrición, v. 57, 6-7.
Rivorosa Alcira, S, De Longhi, AL. (2006): “La noción de alimentación y su representación en alumnos escolarizados”. Revista Electrónica de Enseñanza de las Ciencias, 3, 534-542.
Ruíz Olabuénaga, J, Aristegui, I, Melgosa, L. (2002): Cómo elaborar un proyecto de investigación social. Bilbao: Universidad de Deusto.
Salvador Rodríguez, J, Caballero Gómez, E, Fruhbeck Martínez, G, Honorato Pérez, J. (2002): Obesidad. Editorial Everest.
Sánchez Martín, T. (2007): Parámetros antropométricos y nutricionales en un grupo de alumnas de 12-16 años. Miguel Morel Ocaña y Encarnación Muñoz Morán (dir.). Universidad de Málaga.
Valles, M. (2003): Técnicas cualitativas de investigación social. Madrid: Síntesis.
Rizo Baeza, M. (1998): “Estudio etnográfico de los cambios alimentarios entre dos generaciones”. Cultura de los cuidados, 4, 27-28.
Romero Ramos, O, Chinchilla Mínguet, JL. “Utilización del tiempo libre, hábitos de alimentación y condición física de los escolares de doce años de edad según variables sociodemográficas”. Campo Abierto, 8, Universidad de Extremadura.
Rubio, MA, Salas-Salvadó, J, Barbany, M et al. (2007): “Consenso SEEDO 2007 para la evaluación del sobrepeso y la obesidad y el establecimiento de criterios de intervención terapéutica”. Revista Española de Obesidad, 5, 134.
Sánchez Martín, T. (2007): “Parámetros antropométricos y nutricionales en un grupo de alumnos de 12-16 años”. Universidad de Málaga.
Vela, A, Aguayo, A, Rica, I, González, T, Palmero, A, Jiménez, P, Martul, P. (2007): “Evaluación clínica del niño obeso”. Revista Española de Obesidad, 4, 228-233.
V.V.A.A. (2008/2009): Manual de métodos y técnicas de investigación en antropología social. UCAM.
##submission.downloads##
Publicada
##submission.howToCite##
Número
Sección
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.
Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.
POLÍTICA DE PRIVACIDADE
Dereito de información
Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.
Responsable do tratamento:
- Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
- CIF: Q2766003D
- Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
- Teléfono: 982242450
- Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
- Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:
- Teléfono: 984283532
- Correo electrónico: delegadoprotecciondatos@prodasva.org
Finalidade do tratamento:
A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.
Lexitimación:
Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.
Conservación e tratamento dos datos:
Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.
En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.
Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.
Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.
De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.
Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.
Medidas técnicas e organizativas
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.
Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.
Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.
Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.
Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.
Dereitos
O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.
No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.
BY-NC-ND 4.0