Autonomía enfermeira e calidade asistencial: análise de tres aspectos destacables.
Palabras clave:
Autonomía, Enfermaría, Xénero, Imaxe Social, EspecializaciónResumo
A autonomía identifícase como un factor clave para a profesión enfermeira. Porén, existen numerosos obstáculos para a súa implantación. O obxectivo principal foi analizar a relación entre esta e a calidade asistencial. O traballo realizado foi unha investigación etnográfica e a metodoloxía escollida foi cualitativa. Consistiu nun estudo de campo acompañado dunha revisión bibliográfica. Obtivéronse e categorizáronse os datos en tres temas: historia e xénero, especialización e eventualidade, e satisfacción profesional.
Os resultados amosan a existencia histórica dunha enfermaría vinculada ao xénero feminino, xunto coa tendencia dunha dinámica laboral baseada na eventualidade. As conclusións relacionaron a práctica autónoma da profesión coa calidade asistencial. A implicación dos propios profesionais é esencial para acadar unha profesión enfermeira especializada, con capacidade de xuízo crítico e liderado autónomo.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Agudo Bustillo, M. (2019). Los cuidados enfermeros, garantía de futuro. Universidad de Cantabria. Recuperado el 2 de febrero de 2023 de: http://hdl.handle.net/10902/16463
Arlandis, M. (2020). Análisis de la percepción de autonomía entre diferentes grupos de profesionales de enfermería. Universitat Jaume I. Recuperado el 15 de marzo de 2023 de: https://dialnet.unirioja.es/servlet/tesis?codigo=265550
Blanco, J. (2017). La culpa en las relaciones entre burnout y búsqueda de ayuda profesional en salud. Gerokomos, 28(4). Recuperado el 24 de abril de 2023 de: http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1134-928X2017000400173&lng=es&tlng=es.
Comisión Europea, Dirección General de Investigación e Innovación (2012). El género en la investigación– Manual, Oficina de Publicaciones. Recuperado el 30 de febrero de 2023 de: https://data.europa.eu/doi/10.2777/23655
Dall’Ora, C., Ball, J., Reinius, M., & Griffi ths, P. (2020). Burnout in nursing: a theoretical review. Human Resources for Health, 18(1), 41. Recuperado el 26 de abril de 2023 de: https://human-resources-health. biomedcentral.com/articles/10.1186/s12960-020-00469-9
Esteban Sepúlveda, S. (2017). Evolución del entorno laboral percibido por las enfermeras del Sistema Nacional de Salud en España entre los años 2009-2014. Proyecto de investigación. Recuperado el 16 de febrero de 2023 de https://digitum.um.es/digitum/handle/10201/53800
Fernández Díaz, A. (2018). La gran paradoja de la sanidad pública española: Una consideración obligada. Universidad Complutense Madrid, 3. Recuperado el 20 de febrero de 2023 de https://eprints.ucm.es/id/eprint/49978
Fernández Gutiérrez, D. (2017). Por qué su imagen profesional puede afectar seriamente a la salud de las personas que atiende (y a la suya propia). Ene-Enfermería, 11(2). Recuperado el 26 de febrero de 2023 de http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1988-348X2017000200003&lng=es&tlng=es
Gottlieb, L. N., Gottlieb, B., & Bitzas, V. (2021). Creating Empowering Conditions for Nurses with Workplace Autonomy and Agency: How Healthcare Leaders Could Be Guided by Strengths-Based Nursing and Healthcare Leadership (SBNH-L). Journal of Healthcare Leadership, 13, 169-181. Recuperado el 20 de febrero de 2023 de: https://doi.org/10.2147/JHL.S221141
Heinen, M., Oostveen, C., Peters, J., Vermeulen, H., & Huis, A. (2019). An integrative review of leadership competencies and attributes in advanced nursing practice. Journal of Advanced Nursing, 75(11), 2378-2392. Recuperado el 8 de marzo de 2023 de: https://doi.org/10.1111/jan.14092
Herrera González, P. (2022). Imagen social de Enfermería: visibilidad de los cuidados. Conocimiento Enfermero, 5(16), 77–93. Recuperado el 15 de marzo de 2023 de: https://www.conocimientoenfermero.es/index.php/ce/article/view/207
Herrera-Amaya, G., & Manrique- Abril, F. (2019). Satisfacción laboral de enfermería. Diferencias de ámbitos en atención primaria en salud y cuidado intensivo. Artículo de Investigación científi ca y tecnológica, 16(2), 74-86. Recuperado el 30 de abril de 2023 de: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=7026800
Landman, C., Arriola, Y., Chacón, A., Giorgis De, Á., Esparza, C., Herrera, E., Pizarro, P., Ribera, S., Rojas, D., Verdejo, V., & Molina, J. (2019). Transitando hacia el ejercicio de autonomía y liderazgo: … «para el posicionamiento hay que luchar». Enfermería Universitaria, 16(2). Recuperado el 2 de febrero de 2023 de: https://doi.org/10.22201/eneo.23958421e.2019.2.644
Lopera Betancur, M. A., Paiva Duque, L. E., & Forero Pulido, C. (2018). Autonomía profesional versus la práctica basada en la obediencia. Cultura del cuidado, 15(1), 48-59. Recuperado el 20 de febrero de 2023 de: https://doi.org/10.18041/1794-5232/cultrua.2018v15n1.5070
Luengo, C., & Paravic, T. (2016). Autonomía Profesional. Factor clave para el ejercicio de la En-fermería Basada en la Evidencia. Index Enferm, 25(1-2), 42-46 Recuperado el 20 de febrero de 2023 de: http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1132-12962016000100010&lng=es&tlng=es
Marín Weber, C. A. (2019). La identidad profesional Enfermera desde una perspectiva histórica de género en España. Recuperado el 2 de febrero de 2023 de http://dspace.uib.es/xmlui/handle/11201/150232
Meseguer Gancedo, P. (2018). Cuidar profesionalmente. Una aproximación a la profesión enfermera en España . Unidad Complutense de Madrid. Recuperado el 15 de marzo de 2023 de: https://eprints.ucm.es/id/ eprint/49547/
Meseguer Gancedo, P. (2022). Enfermería de práctica avanzada y fronteras competenciales de las profesiones sanitarias españolas. Sociología del Trabajo, 100, 117-129. Recuperado el 15 de marzo de 2023 de: https://doi.org/10.5209/stra.77194
Moreno Pina, J. P. (2016). Calidad de los cuidados enfermeros: mejora de la calidad en los planes de cuidados enfermeros en el Área de Salud VI de la Región de Murcia. Proyecto de investigación: Recuperado el 30 de marzo de 2023 de: https://digitum.um.es/digitum/handle/10201/49582
Rejano Carrasquilla, C. (2016). Liderazgo, organización y género. Discurso de mandos intermedios de enfermería en hospitales públicos de Andalucía, España. Journal for Educators, Teachers and Trainers JETT, 7(1), 120-136. Recuperado el 20 de febrero de 2023 de: https://dialnet.unirioja.es/servlet/tesis?codigo=55801
Rodriguez-Alonso, A., Gomez-Fernandez, P., & Del-Valle, R. (2017). Estudio de la satisfacción laboral en los equipos de atención primaria en un área sanitaria de Asturias. Enferm. glob., 16(47), 369-399. Recuperado el 28 de abril de 2023 de: https://dx.doi.org/10.6018/eglobal.16.3.256641
Sánchez-Gras, S. (2017). Imagen de la enfermería a través de la prensa escrita ¿necesitamos visibilizar los cuidados enfermeros? Cultura de los Cuidados Revista de Enfermería y Humanidades, 21(49), 74-80. Recuperado el 9 de marzo de 2023 de: https://doi.org/10.14198/cuid.2017.49.08
Sanchis López, Y. (2021). (In) visibilidad enfermera desde una perspectiva histórica. Factores y estrategias. Recuperado el 2 de febrero de 2023 de http://dspace. uib.es/xmlui/handle/11201/155667
Vidal Martínez, S. (2017). Estudio del liderazgo en la enfermería del Servicio Galego de Saúde (SERGAS) de atención especializada, y su relación con los comportamientos de los trabajadores: Un estudio transversal y multicéntrico mediante el Multifactor Leadership Questionnaire (MLQ) y el Job Diagnostic Survey (JDS). Recuperado el 15 de marzo de 2023 de: http://hdl.handle.net/10347/15624
Wakefi eld, M., Williams, D., Le menestrel, S., & Flaubert, J. (2021). The Future of Nursing: Recommendations and Research Priorities. En M. K. Wakefi eld, D. R. Williams, S. Le Menestrel, & J. L. Flaubert (Eds.), The Future of Nursing 2020-2030, National Academies Press, 355-470. Recuperado el 15 de marzo de 2023 de: https://doi.org/10.17226/25982
Zavala-Pérez, I. C., Olea-Gutiérrez, C. V., & Valle Solís, M. O. (2022). El cuidado de sí mismo en enfermería. Una visión con perspectiva de género. Cultura de los Cuidados, 26(63), 203-219. Recuperado el 20 de febrero de 2023 de: https://doi.org/10.14198/cuid.2022.63.15
##submission.downloads##
Publicada
##submission.howToCite##
Número
Sección
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.
Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.
POLÍTICA DE PRIVACIDADE
Dereito de información
Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.
Responsable do tratamento:
- Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
- CIF: Q2766003D
- Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
- Teléfono: 982242450
- Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
- Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:
- Teléfono: 984283532
- Correo electrónico: delegadoprotecciondatos@prodasva.org
Finalidade do tratamento:
A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.
Lexitimación:
Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.
Conservación e tratamento dos datos:
Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.
En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.
Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.
Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.
De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.
Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.
Medidas técnicas e organizativas
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.
Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.
Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.
Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.
Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.
Dereitos
O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.
No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.
BY-NC-ND 4.0