Análise da fiabilidade do cuestionario SF-36 na poboación xestante dunha rexión do norte de España

Autores/as

  • Cristian Mar´tín Vázquez Departamento de Enfermería y Fisioterapia. Área de Enfermería. Facultad de Ciencias de la Salud. Universidad de León. Campus de Ponferrada. Ponferrada.
  • Laura Rosón Matilla Servicio de Partos. Hospital del Bierzo. Ponferrada
  • Cristina Liébana Presa Departamento de Enfermería y Fisioterapia. Área de Enfermería. Facultad de Ciencias de la Salud. Universidad de León. Campus de Ponferrada. Ponferrada.
  • Rubén García Fernández Departamento de Enfermería y Fisioterapia. Área de Enfermería. Facultad de Ciencias de la Salud. Universidad de León. Campus de Ponferrada. Ponferrada.
  • José David Urchaga Litago Facultad de Comunicación. Universidad Pontifi cia de Salamanca. Salamanca.
  • Ascensión Galán Barrio Servicio de Partos. Hospital Universitario Lucus Augusti. Lugo.

Palabras clave:

Calidade de Vida, Embarazo, Enfermaría, SF-36

Resumo

Introdución:

A calidade de vida durante o embarazo é de suma importancia, xa que os cambios fisiolóxicos poden influír significativamente na percepción individual do benestar. Aínda que existen instrumentos para medir a calidade de vida, como o SF-36, a súa aplicación específica en mulleres embarazadas españolas aínda non foi completamente validada. O obxectivo xeral céntrase en examinar a fiabilidade do cuestionario SF-36 como ferramenta de avaliación da calidade de vida en mulleres xestantes nunha rexión do norte de España.

Metodoloxía:

O estudo recrutou a 300 mulleres embarazadas entre as semanas 8 e 36 de xestación, utilizando unha mostraxe aleatoria simple. Recolléronse datos sociodemográficos e obstétrico-xinecolóxicos a través dun cuestionario autoadministrado, que incluía información como idade, estado civil, nacionalidade, área de residencia, antecedentes obstétricos e método de concepción.
A avaliación da calidade de vida realizouse utilizando o cuestionario SF-36, que examina oito dimensións da saúde percibida, así como compoñentes resumo físico e mental.

Resultados:

Os resultados mostraron unha idade media de 33,30 anos na mostra, coa maioría das mulleres españolas e residentes urbanas. Respecto ás variables obstétricas, a maioría xestaron de forma espontánea e preto dun terzo experimentara abortos previos. As puntuacións medias nas dimensións do SF-36 variaron, sendo a función física a de maior puntuación e a vitalidade e o rol físico as de menor puntuación. En termos de fiabilidade, o cuestionario SF-36 obtivo unha puntuación alfa de Cronbach de 0,90 e unha puntuación omega de McDonald de 0,97. No análise por dimensións observouse unha puntuación superior a 0,74 en todas elas, agás na dimensión función social (0,60).

Conclusións:

O SF-36 demostrou unha adecuada fiabilidade para analizar a calidade de vida durante o embarazo en todas as súas dimensións e compoñentes resumo, excepto na función social. Suxírese explorar outros instrumentos para esta área e promover máis investigacións no campo.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##submission.citations##

The World Health Organization quality of life assessment (WHOQOL): Position paper from the World Health Organization. Soc Sci Med. 1995 Nov 1;41(10):1403–9.

Casarin ST, Barboza MCN, De Siqueira HCH. Quality of life in pregnancy: literature systematic review. Revista de Enfermagem UFPE on line. 2010 May 17;4(3):1046.

Rondung E, Oliveira S, Esteves F. Validity and reliability of the WHOQOL-BREF in a pregnant population. Health Qual Life Outcomes. 2023 Dec 1;21(1).

Heron J, O’Connor TG, Evans J, Golding J, Glover V. The course of anxiety and depression through pregnancy and the postpartum in a community sample. J Affect Disord [Internet]. 2004 May [cited 2023 Dec 1];80(1):65–73. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15094259/

Ferrans CE, Zerwic JJ, Wilbur JE, Larson JL. Conceptual model of health-related quality of life. J Nurs Scholarsh [Internet]. 2005 Dec [cited 2024 Feb 2];37(4):336–42. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16396406/

Harper A, Power M, Orley J, Herrman H, Schofi eld H, Murphy B, et al. Development of the World Health Organization WHOQOL-BREF quality of life assessment. The WHOQOL Group. Psychol Med [Internet]. 1998 May [cited 2024 Feb 2];28(3):551–8. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9626712/

Balestroni G, Bertolotti G. EuroQol-5D (EQ-5D): an instrument for measuring quality of life. Monaldi Archives for Chest Disease [Internet]. 2015 Dec 1 [cited 2024 Feb 2];78(3):155–9. Available from: https://www.monaldi-archives.org/index.php/macd/article/view/121

Burckhardt CS, Anderson KL. The Quality of Life Scale (QOLS): Reliability, validity, and utilization. Health Qual Life Outcomes [Internet].

Oct 23 [cited 2024 Feb 2];1(1):1–7. Available from: https://hqlo.biomedcentral.com/articles/10.1186/1477-7525-1-60

Brekke M, Berg RC, Amro A, Glavin K, Haugland T. Quality of Life instruments and their psychometric properties for use in parents during pregnancy and the postpartum period: a systematic scoping review. Health Qual Life Outcomes [Internet]. 2022 Dec 1 [cited 2024 Jan 25];20(1):107. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35810315/

Bhatia P, Chhabra S. Physiological and anatomical changes of pregnancy: Implications for anaesthesia. Vol. 62, Indian Journal of Anaesthesia. Indian Society of Anaesthetists; 2018. p. 651–7.

Carrillo-Mora P, García-Franco A, Soto-Lara M, Rodríguez-Vásquez G, Pérez-Villalobos J, Martínez-Torres D, et al. Cambios fi siológicos durante

el embarazo normal. 2021 [cited 2023 Nov6];64. Available from: http://doi.org/10.22201/fm.24484865e.2021.64.1.07

Soma-Pillay P, Nelson-Piercy C, Tolppanen H, Mebazaa A. Physiological changes in pregnancy. Cardiovasc J Afr. 2016 Mar 1;27(2):89–94.

Martín-Vázquez C, García-Fernández R, Calvo-Ayuso N, Martínez-Fernández MC, Liébana-Presa C, Urchaga-Litago JD. Health-Related Quality of Life in Pregnant Women during the First Trimester in Northern Spain: A Descriptive Cross-Sectional Study. Healthcare (Basel) [Internet]. 2023 May 14 [cited 2023 Jun 1];11(10):1424. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37239710/

Navas A, Carrascosa MDC, Artigues C, Ortas S, Portells E, Soler A, et al. Effectiveness of Moderate-Intensity Aerobic Water Exercise during Pregnancy on Quality of Life and Postpartum Depression: A Multi-Center, Randomized Controlled Trial. J Clin Med [Internet]. 2021 Jun 1 [cited 2023 Dec 1];10(11):10. Available from: /pmc/articles/PMC8198819/

Vázquez Lara JM, Rodríguez Díaz L, Ramírez Rodrigo J, Villaverde Gutiérrez C, Torres Luque G, Gómez-Salgado J. Calidad de vida relacionada con la salud en una población de gestantes sanas tras un programa de actividad física en el medio acuático (PAFMAE). Rev Esp Salud Publica. 2017;91.

Alonso Domínguez FJ, Regidor Poyatos E, Barrio Anta G, Prieto Lastra L, Rodríguez C, Fuente de Hoz L de la. Valores poblacionales de referencia de la versión española del Cuestionario de Salud SF-36. Medicina clínica, ISSN 0025-7753, Vol 111, No 11, 1998, págs 416-416 [Internet]. 1998 [cited 2024 Feb 2];111(11):416–416. Available from: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=9080105

Espinosa de los Monteros MJ, Alonso J, Ancochea J, González A. [Quality of life in asthma: reliability and validity of the short form generic questionnaire (SF-36) applied to the population of asthmatics in a public health area]. Arch Bronconeumol [Internet]. 2002 [cited 2024 Feb 2];38(1):4–9. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11809130/

Gomez-Besteiro MI, Santiago-Pérez MI, Alonso-Hernández Á, Valdés-Cañedo F, Rebollo-Álvarez P. Validity and reliability of the SF-36 questionnaire in patients on the waiting list for a kidney transplant and transplant patients. Am J Nephrol [Internet]. 2004 [cited 2024 Feb 2];24(3):346–51. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15205553/

Ware JE, Sherbourne CD. The MOS 36-item shortform health survey (SF-36). I. Conceptual framework and item selection. Med Care [Internet]. 1992 [cited 2023 Jan 26];30(6):473–83. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1593914/

McHorney CA, Ware JE, Raczek AE. The MOS 36-Item Short-Form Health Survey (SF-36): II. Psychometric and clinical tests of validity in measuring physical and mental health constructs. Med Care [Internet]. 1993 [cited 2023 Jan 26];31(3):247–63. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8450681/

Ware J, Snoww K, Kosinski M, Gandek B. SF36 Health Survey: Manual and Interpretation Guide. Lincoln [Internet]. 1993 [cited 2023 Jan 26];30.

Available from: https://www.researchgate.net/publication/247503121_SF36_Health_Survey_Manual_and_Interpretation_Guide

Ware JE, Kosinski M, Gandek B, Aaronson NK, Apolone G, Bech P, et al. The Factor Structure of the SF-36 Health Survey in 10 Countries: Results from the IQOLA Project. J Clin Epidemiol. 1998;51(11):1159–65.

Alonso J, Prieto L, Antó JM. La versión española del SF-36 Health Survey (Cuestionario de Salud SF-36): un instrumento para la medida de los resultados clínicos. Med Clin (Barc) [Internet]. 1995 Jan 1 [cited 2024 Feb 2];0(104):771–6. Available from: https://portalrecerca.uab.cat/en/publications/laversi%C3%B3n-espa%C3%B1ola-del-sf-36-healthsurvey-cuestionario-de-salud-2

Vilagut G, Ferrer M, Rajmil L, Rebollo P, Permanyer-Miralda G, Quintana JM, et al. El Cuestionario de Salud SF-36 español: una década de experiencia y nuevos desarrollos por los investigadores de la Red-IRYSS*. Gac Sanit. 2005;19(2):135–50.

Tavakol M, Dennick R. Making sense of Cronbach’s alpha. Int J Med Educ [Internet]. 2011 [cited 2024 May 6];2:53–5. Available from: http://creativecommons.org/licenses/by/3.0

Alzboon G, Vural G. Factors infl uencing the quality of life of healthy pregnant women in north Jordan. Medicina (Lithuania). 2019 Jun 1;55(6).

Li J, Mao J, Du Y, Morris JL, Gong G, Xiong X. Healthrelated quality of life among pregnant women with and without depression in Hubei, China. Matern Child Health J. 2012 Oct;16(7):1355–63.

Rezaeiniaraki M, Roosta S, Alimoradi Z, Allen KA, Pakpour AH. The association between social capital and quality of life among a sample of Iranian pregnant women. BMC Public Health [Internet]. 2019 Nov 9 [cited 2024 May 6];19(1):1–8. Available from: https://bmcpublichealth.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12889-019-7848-0

Kugahara T, Ohashi K. Characteristics of nausea and vomiting in pregnant Japanese women. Nurs Health Sci. 2006 Sep;8(3):179–84.

##submission.downloads##

Publicada

2025-08-26

##submission.howToCite##

Mar´tín Vázquez, C., Rosón Matilla, L., Liébana Presa, C., García Fernández, R., Urchaga Litago, J. D., & Galán Barrio, A. (2025). Análise da fiabilidade do cuestionario SF-36 na poboación xestante dunha rexión do norte de España. Revista Enfermeir@s, 2(43), 66–72. Retrieved from https://www.enfermerialugo.org/revista/index.php/enfermeiraos/article/view/72

Número

Vol. 2 Núm. 43 (2024): Enfermeir@s. Revista do Ilustre Colexio Oficial de Enfermaría de Lugo

Sección

Artigos Orixinais Ciencias da Saúde

##submission.license##

##submission.copyrightStatement##

##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##

Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.

Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.

POLÍTICA DE PRIVACIDADE

Dereito de información

Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.

Responsable do tratamento:

  • Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
  • CIF: Q2766003D
  • Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
  • Teléfono: 982242450
  • Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
  • Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:

Finalidade do tratamento:

A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.

Lexitimación:

Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.

Conservación e tratamento dos datos:

Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.

En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.

Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.

Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.

O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.

De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.

Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.

Medidas técnicas e organizativas

O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.

Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.

Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.

Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.

Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.

Dereitos

O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.

No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.