Repensar o TFG dende o sociocrítico: unha experiencia de cotitoría interuniversitaria no Grao de Enfermaría na USC.

Autores/as

Palabras clave:

Enfermaría, Universidades, Investigación Cualitativa, Difusión de Innovacións

Resumo

Introdución: Este artigo presenta unha experiencia de innovación docente baseada na cotitoría interuniversitaria de Traballos de Fin de Grao (TFG) en Enfermaría entre a Universidade de Santiago de Compostela e a Universidade de Vigo.

Obxectivo: explorar novas formas de acompañamento docente, produción de coñecemento e apoderamento do estudantado.

Método: A través do acompañamento de tres TFG centrados en metodoloxías cualitativas e enfoques socio-críticos, analízanse as fortalezas, debilidades, ameazas e oportunidades do proceso (DAFO).

Resultados: Os resultados amosan que o TFG pode converterse nun espazo formativo transformador se se abren novas epistemoloxías, se promove a titoría horizontal e se lexitima o tratamento de temáticas socialmente relevantes.

Conclusión: Conclúese que esta experiencia contribúe ao desenvolvemento dunha Enfermaría crítica, comprometida coa xustiza social.

##plugins.generic.usageStats.downloads##

##plugins.generic.usageStats.noStats##

##submission.citations##

Montesdeoca Ramírez DC, Medina Castellano CD, Hernández Flores CN, Hernández Castellano PM. Análisis del Trabajo Fin de Grado en la titulación de Enfermería. En: VI Jornadas Iberoamericanas de Innovación Educativa en ámbito de las TIC y de las TAC: Las Palmas de Gran Canaria, 14 y 15 de noviembre de 2019; 2019 Nov 14-15; Las Palmas de Gran Canaria, España. Madrid: Universidad de Las Palmas de Gran Canaria; 2019. p. 313-20. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=7974911

Battaner Moro E, González Chamorro C, Sánchez Barrios JL. El trabajo de fin de Grado (TFG) en las Universidades españolas. Análisis y discusión desde las Defensorías Universitarias. RUED@ [Internet]. 28 de noviembre de 2016 [citado 6 de mayo de 2025];(1). Disponible en: https://revistas.uca.es/index.php/Rueda/article/view/2586

Delgado González M de L, Gamero Rojas FJ, Martínez Román JA, Romero García JE, Tamayo Gallego JA. Añadiendo valor a los trabajos de fin de Grado: Una propuesta interdisciplinar. E-Pública Rev Electrónica Sobre Enseñ Econ Pública. 2019;(25):1-3. Disponible en: https://e-publica.unizar.es/es/articulo/anadiendo-valor-a-los-trabajos-de-fin-de-grado-una-propuesta-interdisciplinar

Real Decreto 1393/2007, de 29 de octubre, por el que se establece la ordenación de las enseñanzas universitarias oficiales. Boletín Oficial del Estado. 2007 Oct 30;28. Disponible en: https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2007-18770

AS. ti Scientific Software Development GmbH. ATLAS.ti Mac [software]. Version 23.2.1. Berlin: AS.ti Scientific Software Development GmbH; 2023. Available from: https://atlasti.com

Castillo IA, Tengelin E, Arveklev SH, Dahlborg E. When nursing education becomes political: Norm-critical perspectives in a campus-based clinical learning environment. Nurs Inq. 2024 Apr;31(2): e12597. doi: 10.1111/nin.12597

López Martín I, González Villanueva P. La tutoría universitaria como espacio de relación personal. Un estudio de caso múltiple. Rev Invest Educ [Internet]. 2018 jun 25 [citado 2025 May 6];36(2):381-99. Disponible en: https://revistas.um.es/rie/article/view/291161 DOI: https://doi.org/10.6018/rie.36.2.291161

Bell B. White dominance in nursing education: A target for anti-racist efforts. Nurs Inq. 2021 Jan;28(1): e12379. doi: 10.1111/nin.12379

Gómez Parra ME, Serrano Rodríguez R, Amor Almedina MI, Huertas Abril CA. Los trabajos de fin de grado (TFG) como innovación en el EEES. Una propuesta de tarea colaborativa basada en la tutoría piramidal. educar [Internet]. 15 de junio de 2018 [citado 6 de mayo de 2025];54(2):369-8. https://doi.org/10.5565/rev/educar.829

CIE CI de E. Health inequities, discrimination and the nurse’s role [Internet]. 2023. Disponible en: https://lc.cx/NiPaoA

Collier-Sewell F, Atherton I, Mahoney C, Kyle RG, Hughes E, Lasater K. Competencies and standards in nurse education: The irresolvable tensions. Nurse Educ Today. junio de 2023;125:105782. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2023.105782

Serrano MM, O’Brien M, Roberts K, Whyte D. Critical Pedagogy and assessment in higher education: The ideal of ‘authenticity’ in learning. Act Learn High Educ. marzo de 2018;19(1):9-21. https://doi.org/10.1177/146978741772324

##submission.downloads##

Publicada

2025-08-27

##submission.howToCite##

González López, C., & Díaz Geada, A. (2025). Repensar o TFG dende o sociocrítico: unha experiencia de cotitoría interuniversitaria no Grao de Enfermaría na USC. Revista Enfermeir@s, 2(45), 15–22. Retrieved from https://www.enfermerialugo.org/revista/index.php/enfermeiraos/article/view/29

Número

Vol. 2 Núm. 45 (2025): Enfermeir@s. Revista do Ilustre Colexio Oficial de Enfermaría de Lugo

Sección

Artigos Orixinais Ciencias da Saúde

##submission.license##

##submission.copyrightStatement##

##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##

Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.

Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.

POLÍTICA DE PRIVACIDADE

Dereito de información

Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.

Responsable do tratamento:

  • Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
  • CIF: Q2766003D
  • Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
  • Teléfono: 982242450
  • Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
  • Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:

Finalidade do tratamento:

A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.

Lexitimación:

Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.

Conservación e tratamento dos datos:

Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.

En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.

Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.

Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.

O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.

De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.

Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.

Medidas técnicas e organizativas

O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.

Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.

Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.

Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.

Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.

Dereitos

O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.

No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.