Calidade do sono dos pacientes ingresados en Coloproctoloxía.
Palabras clave:
Coidados de Enfermaría, Dor, Hospitalización, Factores ambientais, SonoResumo
Introdución: O sono desempeña un papel importante na recuperación da persoa hospitalizada. Porén, a súa calidade vese comprometida por múltiples factores.
Obxectivo: Analizar o patrón sono-descanso das persoas hospitalizadas na unidade de coloproctoloxía mediante a análise conxunta dos cuestionarios.
Metodoloxía: Estudo observacional, descriptivo, con mostraxe consecutiva de pacientes ingresados na unidade de coloproctoloxía do Hospital Universitario Lucus Augusti. Administráronse tres cuestionarios estruturados, incluíndo unha versión modificada do Richards-Campbell Sleep Questionnaire e dous cuestionarios ad hoc, ás 48 horas postoperatorias e na alta hospitalaria. Recolleuse información sobre variables clínicas, ambientais e sociodemográficas. Realizouse unha análise bivariada e multivariable para identificar asociacións entre variables independentes e a calidade do sono.
Resultados: Incluíronse 100 pacientes. O diagnóstico principal foi a hemicolectomía esquerda (23%). Durante todo o ingreso, os participantes presentaron alteracións do sono. Os principais factores identificados como disruptivos foron a dor e a preocupación. Na alta, o 68,7 % dos participantes indicou non ter conseguido volver durmir despois dos coidados de enfermaría.
Conclusións: O sono hospitalario caracterízase pola frecuencia das interrupcións e a escasa profundidade, afectando tanto á latencia como á eficacia do mesmo. Os participantes describen que a dor, a ansiedade e as rutinas asistenciais son os factores que máis inflúen, pero só o uso de hipnóticos demostrou ter unha asociación estatística. Os resultados reforzan a necesidade de priorizar o descanso da persoa durante o ingreso hospitalario.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
(1) Gallego Gómez JI. Calidad del sueño y somnolencia diurna en estudiantes de Enfermería: estudio de prevalencia [Tesis Doctoral]. Murcia: UCAM; 2013. Disponible en: http://hdl.handle.net/10952/829.
(2) Carrillo-Mora Paul, Ramírez-Peris Jimena, Magaña-Vázquez Katia. Neurobiología del sueño y su importancia: antología para el estudiante universitario. Rev. Fac. Med. (Méx.) [revista en la Internet]. 2013 Ago [citado 2025 Sep 24]; 56(4):5-15. Disponible en: http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S002617422013000400002&lng=es.
(3) Freedman NS, Kotzer N, Schwab RJ. Patient perception of sleep quality and etiology of sleep disruption in the intensive care unit. Am J Respir Crit Care Med [Internet]. 1999;159(4):1155–62. Disponible en: http://dx.doi.org/10.1164/ajrccm.159.4.9806141.
(4) Elliott R, McKinley S, Cistulli P, Fien M. Characterisation of sleep in intensive care using 24-hour polysomnography: an observational study. Crit Care [Internet]. 2013 [citado el 28 de marzo de 2024];17(2): R46. Disponible en: https://pubmed.ncbinlm.nih.gov/23506782/.
(5) Pujals Mas M, Cruz Pérez R, Bardal Flórez V, Díaz Molina M, Torrens Gelabert C, Rubiño Díaz JA. Intervenciones y cuidados de enfermería en la mejora del sueño/descanso de los pacientes hospitalizados. Evidentia [Internet]. 2020 [citado 2025 Sep 24];17: e12564. Disponible en: http://ciberindex.com/p/ev/e12564.
(6) Beltrami FG, Nguyen X-L, Pichereau C, Maury E., Fleury B, Fagondes S. Sleep in the intensive care unit. J Bras Pneumol [Internet]. 2015 [citado el 28 de marzo de 2024];41(6):539–46. Disponible en: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26785964/.
(7) Kamdar BB, Needham DM, Collop NA. Sleep deprivation in critical illness: Its role in physical and psychological recovery. J Intensive Care Med [Internet]. 2012 [citado el 28 de marzo de 2024];27(2):97–111. Disponible en: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21220271/.
(8) Delaney LJ, Currie MJ, Huang H-CC, Lopez V, Van Haren F. “They can rest at home”: an observational study of patients’ quality of sleep in an Australian hospital. BMC Health Serv Res [Internet]. 2018 [citado el 28 de marzo de 2024];18(1). Disponible en: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29976191/.
(9) Rubiño J Ángel, Mas MO, Pérez RC, Flórez VB. Repercusión de la luz y el ruido sobre el sueño/descanso en los pacientes hospitalizados. Rev Evidentia [Internet]. 2019 [citado el 24 de agosto 2025];16. Disponible en: https://www.fisterra.com/bibliografia/evidentia.asp.
(10) Aguilera L., Díaz M., Sánchez H. Trastornos del sueño en el paciente adulto hospitalizado. Rev Hospital Clínico Universitario de Chile. 2012; 23: 13-20.
(11) Rollo E, Della Marca G, Scala I, Buccarella C, Rozera T, Vollono C, Frisullo G, Broccolini A, Brunetti V. Validation Study of the Richards-Campbell Sleep Questionnaire in Patients with Acute Stroke. J Pers Med. 2022 Sep 8;12(9):1473. doi: 10.3390/jpm12091473. PMID: 36143258; PMCID: PMC9505129.
(12) OSI Bilbao-Basurto. Enfermería y el manejo del dolor agudo postoperatorio [Internet]. Bilbao; 2023 [citado 31 agosto 2025]. Disponible en: https://www.euskadi.eus/contenidos/informacion/osk_bilbas_hospi_infoutil/es_def/adjuntos/Gui-a-Enfermeri-a-y-manejo-del-dolor-postoper_ES.pdf
(13) Alzahrani N. The effect of hospitalization on patients' emotional and psychological well-being among adult patients: an integrative review. Appl Nurs Res. 2021; 61:151488. doi: 10.1016/j.apnr.2021.151488.
(14) Ford DM, Budworth L, Lawton R, Teale EA, O'Connor DB. In-hospital stress and patient outcomes: a systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2023;18(3): e0282789. doi: 10.1371/journal.pone.0282789.
(15) Gil-Moncayo FL, Costa-Requena G, Pérez FJ, Salamero M, Sánchez N, Sirgo A. Adaptación psicológica y prevalencia de trastornos mentales en pacientes con cáncer. Psicol Salud. 2008;18(3):90–92. doi:10.1157/13115354.
(16) Etkind SN, Lovell N, Nicholson CJ, Higginson IJ, Murtagh FE. Finding a 'new normal' following acute illness: a qualitative study of influences on frail older people's care preferences. Palliat Med. 2019;33(3):301–311. doi:10.1177/0269216318817706.
(17) Molina-Mula J, Gallo-Estrada J. Impact of nurse-patient relationship on quality of care and patient autonomy in decision-making. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(3):835. doi:10.3390/ijerph17030835.
(18) Jovell-Fernández AJ, Navarro-Rubio MD. El paciente existe, luego no lo ignores. FMC - Form Méd Contin Aten Primaria. 2006;13(2):73–77. doi:10.1016/S1134-2072(06)71270-1
(19) Relación enfermero-paciente en la calidad del cuidado de un enfermo. Conocimiento Enfermero. 2025;8(27):3–7. doi:10.60108/ce.300.
(20) Acharya R, Blackwell S, Simoes J, Harris B, Booth L, Bhangu A, Glasbey J. Non-pharmacological interventions to improve sleep quality and quantity for hospitalized adult patients—co-produced study with surgical patient partners: systematic review. BJS Open. 2024;8(2): zrae018. doi:10.1093/bjsopen/zrae018.
(21) Rios P, Cardoso R, Morra D, et al. Eficacia comparativa y seguridad de intervenciones farmacológicas y no farmacológicas para el insomnio: una visión general de las revisiones. Syst Rev. 2019; 8:281. doi:10.1186/s13643-019-1163-9.
(22) Riemann D, Baglioni C, Bassetti C, et al. European guideline for the diagnosis and treatment of insomnia. J Sleep Res. 2017;26(6):675 700. doi:10.1111/jsr.12594.
Publicada
##submission.versions##
- ##submission.versionIdentity##
- ##submission.versionIdentity##
##submission.howToCite##
Número
Sección
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.
Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.
POLÍTICA DE PRIVACIDADE
Dereito de información
Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.
Responsable do tratamento:
- Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
- CIF: Q2766003D
- Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
- Teléfono: 982242450
- Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
- Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:
- Teléfono: 984283532
- Correo electrónico: delegadoprotecciondatos@prodasva.org
Finalidade do tratamento:
A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.
Lexitimación:
Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.
Conservación e tratamento dos datos:
Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.
En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.
Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.
Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.
De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.
Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.
Medidas técnicas e organizativas
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.
Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.
Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.
Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.
Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.
Dereitos
O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.
No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.
BY-NC-ND 4.0