Ictus isquémico: comparación a nivel europeo.
Palabras clave:
Ictus, Ictus Isquémico, Tratamento, Enfermaría, Pronóstico e factores de risco, Código IctusResumo
Introdución: O ictus é unha enfermidade neurolóxica aguda causada por alteracións na circulación cerebral, xa sexa por rotura de vasos sanguíneos (ictus hemorráxico) ou por obstrución do fluxo sanguíneo (ictus isquémico), sendo este último o máis frecuente. Os síntomas máis habituais inclúen debilidade nun lado do corpo, dificultade na fala, perda de visión, dor de cabeza intensa e mareos.
Obxectivo: Analizar as distintas guías para o manexo do Código Ictus en diferentes países de Europa, entre eles España, comparar eses plans de actuación coas recomendacións da Organización Europea do Ictus e analizar os Código Ictus das Comunidades Autónomas de España.
Métodos: Realizouse unha revisión narrativa tipo Prisma, 2020. Para recompilar a información empregáronse as bases de datos, motores de busca e páxinas institucionais como PubMed, Google Académico, a editorial Elsevier, as páxinas oficiais do Sistema Nacional de Saúde de cada Comunidade Autónoma de España, a páxina web oficial da Organización Europea de Ictus, a páxina web oficial da National Clinical Guideline for Stroke for the United Kingdom and Ireland e a páxina web oficial da Asociación Italiana de Ictus.
Resultados: Avaliáronse 23 artigos que trataban o manexo do ictus en diferentes países de Europa, entre eles España e as súas 17 Comunidades Autónomas, e as características das Unidades e Equipos Ictus presentes no territorio español.
Conclusións: A análise dos plans de actuación no ictus en España, Italia, Reino Unido, Irlanda e Portugal revelou semellanzas no tratamento do ictus agudo, pero tamén importantes diferenzas en aspectos como a prevención primaria e secundaria, o traslado hospitalario e a rehabilitación. No caso de España, aínda que o manexo clínico foi semellante entre Comunidades Autónomas, existiron desigualdades na distribución e dotación das Unidades e Equipos de Ictus.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Servizo Galego de Saúde [Internet]. Santiago de Compostela: 2023. ACTUALIZACIÓN DO PLAN DE ASISTENCIA AO ICTUS EN GALICIA (CÓDIGO ICTUS) [consultado 9 Decembro 2024]. Dispoñible en: https://www.sergas.es/Asistencia-sanitaria/Plan-Ictus-Asistencia?idioma=es
Asociación Profesional de Enfermeiras de Ontario; Fundación do corazón de Ontario. [Internet]. Toronto: 2011. Valoración do ictus mediante a atención continuada [consultado 9 Decembro 2024]. Dispoñible en: https://www.bpso.es/wp-content/uploads/2020/01/D0024_ValoracionIctus_spp_2011.pdf
Ministerio de Sanidade [Internet]. Madrid: 2024. Estratexia en Ictus do Sistema Nacional de Saúde [consultado 9 Decembro 2024]. NIPO en liña: 133-24-118-7. Dispoñible en: https://www.sanidad.gob.es/areas/calidadAsistencial/estrategias/ictus/home.htm
Sánchez Blanco I, Ochoa Sangrador C, Izquierdo Sánchez M. Prognóstico de recuperación funcional en persoas superviventes dun ictus, Rehabilitación (Madr) [Internet]. 2000 [consultado 9 Decembro 2024]; 34(6):412–422. Dispoñible en: https://static.elsevier.es/multimedia/00487120/0000003400000006/v0_201307311649/10018773/v0_201307311649/es/120v34n6a10018773pdf001.pdf?idApp=UINPBA00004N&text
Organización Mundial da Saúde [Internet]. 2021. Día Mundial do Accidente Cerebrovascular [consultado 9 Decembro 2024]. Dispoñible en: https://www.who.int/southeastasia/news/detail/28-10-2021-world-stroke-day
Ministerio de Sanidade [Internet]. Madrid: 2024. Informe Anual do Sistema Nacional de Saúde 2023 [consultado 9 Decembro 2024]. Dispoñible en: https://www.sanidad.gob.es/estadEstudios/estadisticas/sisInfSanSNS/tablasEstadisticas/InfAnSNS.htm
Norrving B, Barrick J, Davalos A, Dichgans M, Cordonnier C, Guekht A, et al. Action Plan for Stroke in Europe 2018–2030. Eur Stroke J [Internet]. 2018 [consultado 11 Maio 2025]; 3(4):309–36. DOI: https://doi.org/10.1177/2396987318808719
Associazione Italiana Ictus. Linee Guida SPREAD VIII edizione [Internet]. Italia: 2016. [consultado 11 Maio 2025]. Dispoñible en: https://isa-aii.com/linee-guida-spread-viii-edizione/
King´s College London [Internet]. Londres: 2023. Guía Clínica nacional sobre accidentes cerebrovasculares para o Reino Unido e Irlanda [consultado 11 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.strokeguideline.org/
Dias MC, Dos Reis RS, Santos JV, Nunes AP, Ferreira P, Maia B, et al. Nationwide Access to Endovascular Treatment for Acute Ischemic Stroke in Portugal. Acta Med Port [Internet]. 2022 [consultado 11 Maio 2025]; 35(2):127–34. DOI: https://doi.org/10.20344/amp.15031
Servizo Andaluz de Saúde [Internet] Andalucía: 2023. CENTRO ANDALUZ DE TELEICTUS (CATI) 2023: Protocolos e recursos útiles. [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.sspa.juntadeandalucia.es/servicioandaluzdesalud/sites/default/files/sincfiles/wsasmediamediafile_sasdocumento/2023/centro_andaluz_de_teleictus_2023_Protocolos_recursos%20_%C3%BAtiles.pdf
Goberno de Aragón [Internet]. Aragón: 2024. Plan de Atención ao Ictus en Aragón [consultado 16 Maio 2025]. ISBN: 978-84-09-60877-5. Dispoñible en: https://www.aragon.es/-/estrategia-de-ictus#anchor2
Benavente L, Villanueva MJ, Vega P, Casado I, Vidal JA, Castaño B, et al. Code stroke in Asturias. Neuroloxía. [Internet] 2016 [consultado 16 Maio 2025]; 31(3):143–8. DOI: 10.1016/j.nrleng.2015.07.007
Servizo Murciano de Saúde [Internet]. Murcia: 2012. Código Ictus, Actuación nos Servizos de Urxencias do Hospital ante un paciente que sufriu un ictus [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://sms.carm.es/ricsmur/handle/123456789/7196
Goberno das Illas Baleares [Internet]. Palma: 2017. Estratexia do Ictus das Illas Baleares 2017-2021 [consultado 16 Maio 2025]. ISBN: 978-84-697-3228-1. Dispoñible en: https://www.caib.es/sites/planificaciosanitaria/es/ictus/
Goberno de Canarias [Internet]. Canarias: 2014. Guía de atención ao Ictus [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www3.gobiernodecanarias.org/sanidad/scs/content/e0db5d49-42f9-11e4-8972-271aa1fcf7bb/Guia_ICTUS.pdf
Servizo de Saúde de Castela-A Mancha - Sociedade Castelán Manchega de Neuroloxía. [Internet]. Castela-A Mancha: 2023. Código Ictus, Estratexia de Reperfusión no Ictus 2023 [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://scmneurologia.com/files/codigo_ictus_clm_2023_maquetado_12b.0.pdf
Comunidade de Madrid [Internet]. Madrid: 2021. Plan de atención aos pacientes con Ictus [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.comunidad.madrid/servicios/salud/codigo-ictus
Escola de Saúde A Rioxa - Escola de Pacientes [Internet]. A Rioxa: 2021. Protocolo Código Ictus Comunidade Autónoma da Rioxa [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://escuelapacientes.riojasalud.es/enfermedades-neurologicas/ictus/informacion-profesionales/455-protocolo-codigo-ictus-la-rioja
Generalitat de Catalunya [Internet]. Cataluña: 2018. Sistema de Codi Ictus [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://aquas.gencat.cat/ca/fem/intelligencia-analitica/registre-cicat/sistema-de-codi-ictus/
Saúde Castela e León - Xunta de Castela e León [Internet]. 2020. Castela e León: 2020. Código Ictus de Castela e León, Atención ao ictus en fase hiperaguda [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.saludcastillayleon.es/profesionales/es/codigo-ictus
Instituto Nacional de Xestión Sanitaria [Internet]. 2008. Manual de Emerxencias 061 de Ceuta [consultado 16 Maio 2025]. Depósito Legal: M-38491-2008. Dispoñible en: https://ingesa.sanidad.gob.es/Recursos-documentales/Catalogo-publicaciones-INGESA/Manual-de-Emergencias-061-de-Ceuta.html
Goberno Vasco - Departamento de Saúde [Internet]. Vitoria-Gasteiz: 2024. Plan de Atención a Pacientes con Ictus en Euskadi [consultado 16 Maio 2025]. ISBN: 978-84-457-3743-9. Dispoñible en: https://www.euskadi.eus/contenidos/documentacion/doc_sosa_planictus/es_def/Euskadin_Iktusa_duten_pazienteei_arreta_eman-2-.pdf
Servizo Extremeño de Saúde [Internet]. Estremadura: 2020. Código Ictus Estremadura, Estratexia de atención ao ictus en fase aguda [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://saludextremadura.ses.es/filescms/web/uploaded_files/Principal/C%C3%B3digos%20Para%20Patolog%C3%ADas%20de%20Atenci%C3%B3n%20Urgente/C%C3%B3digo%20Ictus/ATENCION%20AL%20ICTUS%20EN%20EXTREMADURA.pdf
Servizo Navarro de Saúde [Internet]. Navarra: 2024. Documento Código Ictus da Comunidade Foral de Navarra. Información para profesionais sobre o abordaxe do paciente con ictus en fase hiperaguda [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.navarra.es/NR/rdonlyres/90749700-0BB2-40D3-B57F-5B212B2CF1FD/492316/DOCUMENTOCDIGOICTUSNAVARRAV4.pdf
Consellaría de Sanitat Universal i Salut Pública [Internet]. Valencia: 2019. Plan de Atención ao Ictus na Comunidade Valenciana [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://lamochiladelresi.wordpress.com/wp-content/uploads/2021/07/guia_ictus_cv_2019-2023.pdf
Sociedade Española de Neuroloxía [Internet]. Madrid: 2019. O atlas do Ictus Cantabria 2019 [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.sen.es/images/2020/atlas/Informes_comunidad/Informe_ICTUS_Cantabria.pdf
Alonso de Leciñana M, Morales A, Martínez-Zabaleta M, Ayo-Martín Ó, Lizán L, Castellanos M. Características das unidades de ictus e equipos de ictus en España no ano 2018. Proxecto Pre2Ictus. Neuroloxía. [Internet]. 2023 [consultado 11 Maio 2025]; 38(3):173–80. DOI: 10.1016/j.nrl.2020.06.012
##submission.downloads##
Publicada
##submission.howToCite##
Número
Sección
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.
Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.
POLÍTICA DE PRIVACIDADE
Dereito de información
Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.
Responsable do tratamento:
- Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
- CIF: Q2766003D
- Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
- Teléfono: 982242450
- Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
- Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:
- Teléfono: 984283532
- Correo electrónico: delegadoprotecciondatos@prodasva.org
Finalidade do tratamento:
A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.
Lexitimación:
Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.
Conservación e tratamento dos datos:
Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.
En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.
Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.
Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.
De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.
Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.
Medidas técnicas e organizativas
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.
Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.
Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.
Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.
Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.
Dereitos
O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.
No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.
BY-NC-ND 4.0