Ictus isquémico: comparación a nivel europeo.

Autores/as

  • Ariadna Rivas González Universidade de Santiago de Compostela

Palabras clave:

ictus, ictus isquémico, tratamiento, enfermería, pronóstico y factores de riesgo, código ictus

Resumen

Introducción: El ictus es una enfermedad neurológica aguda causada por alteraciones en la circulación cerebral, ya sea por rotura de vasos sanguíneos (ictus hemorrágico) o por obstrucción del flujo sanguíneo (ictus isquémico), siendo este último el más frecuente. Los síntomas más habituales incluyen debilidad en un lado del cuerpo, dificultad en el habla, pérdida de visión, dolor de cabeza intenso y mareos.

Objetivo: Analizar las distintas guías para el manejo de los Código Ictus en diferentes países de Europa, entre ellos España, comparar eses planes de actuación con las recomendaciones de la Organización Europea del Ictus y analizar los Código Ictus de las Comunidades Autónomas de España.

Métodos: Se ha realizado una revisión bibliográfica sistemática tipo Prisma, 2020. Para recopilar la información se utilizaron las bases de datos, motores de búsqueda y páginas institucionales como PubMed, Google Académico, la editorial Elsevier, las páginas oficiales del Sistema Nacional de Salud de cada Comunidad Autónoma de España, la página web oficial de la Organización Europea del Ictus, la página web oficial de la National Clinical Guideline for Stoke for the United Kingdom and Ireland y la página web oficial de la Asociación Italiana de Ictus.

Resultados: Se han evaluado 23 artículos que trataban el manejo del ictus en diferentes países de Europa, entre ellos España y sus 17 Comunidades Autónomas, y las características de las Unidades y Equipos Ictus presentes en el territorio español.

Conclusiones: El análisis de los planes de actuación del ictus en España, Italia, Reino Unido, Irlanda y Portugal reveló semejanzas en el tratamiento del ictus agudo, pero también importantes diferencias en aspectos como la prevención primaria y secundaria, el traslado hospitalario y la rehabilitación. En el caso de España, aunque el manejo clínico fue similar entre Comunidades Autónomas, existieron desigualdades en la distribución y dotación de las Unidades y Equipos de Ictus.

Descargas

Los datos de descargas todavía no están disponibles.

Citas

Servizo Galego de Saúde [Internet]. Santiago de Compostela: 2023. ACTUALIZACIÓN DO PLAN DE ASISTENCIA AO ICTUS EN GALICIA (CÓDIGO ICTUS) [consultado 9 Decembro 2024]. Dispoñible en: https://www.sergas.es/Asistencia-sanitaria/Plan-Ictus-Asistencia?idioma=es

Asociación Profesional de Enfermeiras de Ontario; Fundación do corazón de Ontario. [Internet]. Toronto: 2011. Valoración do ictus mediante a atención continuada [consultado 9 Decembro 2024]. Dispoñible en: https://www.bpso.es/wp-content/uploads/2020/01/D0024_ValoracionIctus_spp_2011.pdf

Ministerio de Sanidade [Internet]. Madrid: 2024. Estratexia en Ictus do Sistema Nacional de Saúde [consultado 9 Decembro 2024]. NIPO en liña: 133-24-118-7. Dispoñible en: https://www.sanidad.gob.es/areas/calidadAsistencial/estrategias/ictus/home.htm

Sánchez Blanco I, Ochoa Sangrador C, Izquierdo Sánchez M. Prognóstico de recuperación funcional en persoas superviventes dun ictus, Rehabilitación (Madr) [Internet]. 2000 [consultado 9 Decembro 2024]; 34(6):412–422. Dispoñible en: https://static.elsevier.es/multimedia/00487120/0000003400000006/v0_201307311649/10018773/v0_201307311649/es/120v34n6a10018773pdf001.pdf?idApp=UINPBA00004N&text

Organización Mundial da Saúde [Internet]. 2021. Día Mundial do Accidente Cerebrovascular [consultado 9 Decembro 2024]. Dispoñible en: https://www.who.int/southeastasia/news/detail/28-10-2021-world-stroke-day

Ministerio de Sanidade [Internet]. Madrid: 2024. Informe Anual do Sistema Nacional de Saúde 2023 [consultado 9 Decembro 2024]. Dispoñible en: https://www.sanidad.gob.es/estadEstudios/estadisticas/sisInfSanSNS/tablasEstadisticas/InfAnSNS.htm

Norrving B, Barrick J, Davalos A, Dichgans M, Cordonnier C, Guekht A, et al. Action Plan for Stroke in Europe 2018–2030. Eur Stroke J [Internet]. 2018 [consultado 11 Maio 2025]; 3(4):309–36. DOI: https://doi.org/10.1177/2396987318808719

Associazione Italiana Ictus. Linee Guida SPREAD VIII edizione [Internet]. Italia: 2016. [consultado 11 Maio 2025]. Dispoñible en: https://isa-aii.com/linee-guida-spread-viii-edizione/

King´s College London [Internet]. Londres: 2023. Guía Clínica nacional sobre accidentes cerebrovasculares para o Reino Unido e Irlanda [consultado 11 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.strokeguideline.org/

Dias MC, Dos Reis RS, Santos JV, Nunes AP, Ferreira P, Maia B, et al. Nationwide Access to Endovascular Treatment for Acute Ischemic Stroke in Portugal. Acta Med Port [Internet]. 2022 [consultado 11 Maio 2025]; 35(2):127–34. DOI: https://doi.org/10.20344/amp.15031

Servizo Andaluz de Saúde [Internet] Andalucía: 2023. CENTRO ANDALUZ DE TELEICTUS (CATI) 2023: Protocolos e recursos útiles. [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.sspa.juntadeandalucia.es/servicioandaluzdesalud/sites/default/files/sincfiles/wsasmediamediafile_sasdocumento/2023/centro_andaluz_de_teleictus_2023_Protocolos_recursos%20_%C3%BAtiles.pdf

Goberno de Aragón [Internet]. Aragón: 2024. Plan de Atención ao Ictus en Aragón [consultado 16 Maio 2025]. ISBN: 978-84-09-60877-5. Dispoñible en: https://www.aragon.es/-/estrategia-de-ictus#anchor2

Benavente L, Villanueva MJ, Vega P, Casado I, Vidal JA, Castaño B, et al. Code stroke in Asturias. Neuroloxía. [Internet] 2016 [consultado 16 Maio 2025]; 31(3):143–8. DOI: 10.1016/j.nrleng.2015.07.007

Servizo Murciano de Saúde [Internet]. Murcia: 2012. Código Ictus, Actuación nos Servizos de Urxencias do Hospital ante un paciente que sufriu un ictus [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://sms.carm.es/ricsmur/handle/123456789/7196

Goberno das Illas Baleares [Internet]. Palma: 2017. Estratexia do Ictus das Illas Baleares 2017-2021 [consultado 16 Maio 2025]. ISBN: 978-84-697-3228-1. Dispoñible en: https://www.caib.es/sites/planificaciosanitaria/es/ictus/

Goberno de Canarias [Internet]. Canarias: 2014. Guía de atención ao Ictus [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www3.gobiernodecanarias.org/sanidad/scs/content/e0db5d49-42f9-11e4-8972-271aa1fcf7bb/Guia_ICTUS.pdf

Servizo de Saúde de Castela-A Mancha - Sociedade Castelán Manchega de Neuroloxía. [Internet]. Castela-A Mancha: 2023. Código Ictus, Estratexia de Reperfusión no Ictus 2023 [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://scmneurologia.com/files/codigo_ictus_clm_2023_maquetado_12b.0.pdf

Comunidade de Madrid [Internet]. Madrid: 2021. Plan de atención aos pacientes con Ictus [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.comunidad.madrid/servicios/salud/codigo-ictus

Escola de Saúde A Rioxa - Escola de Pacientes [Internet]. A Rioxa: 2021. Protocolo Código Ictus Comunidade Autónoma da Rioxa [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://escuelapacientes.riojasalud.es/enfermedades-neurologicas/ictus/informacion-profesionales/455-protocolo-codigo-ictus-la-rioja

Generalitat de Catalunya [Internet]. Cataluña: 2018. Sistema de Codi Ictus [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://aquas.gencat.cat/ca/fem/intelligencia-analitica/registre-cicat/sistema-de-codi-ictus/

Saúde Castela e León - Xunta de Castela e León [Internet]. 2020. Castela e León: 2020. Código Ictus de Castela e León, Atención ao ictus en fase hiperaguda [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.saludcastillayleon.es/profesionales/es/codigo-ictus

Instituto Nacional de Xestión Sanitaria [Internet]. 2008. Manual de Emerxencias 061 de Ceuta [consultado 16 Maio 2025]. Depósito Legal: M-38491-2008. Dispoñible en: https://ingesa.sanidad.gob.es/Recursos-documentales/Catalogo-publicaciones-INGESA/Manual-de-Emergencias-061-de-Ceuta.html

Goberno Vasco - Departamento de Saúde [Internet]. Vitoria-Gasteiz: 2024. Plan de Atención a Pacientes con Ictus en Euskadi [consultado 16 Maio 2025]. ISBN: 978-84-457-3743-9. Dispoñible en: https://www.euskadi.eus/contenidos/documentacion/doc_sosa_planictus/es_def/Euskadin_Iktusa_duten_pazienteei_arreta_eman-2-.pdf

Servizo Extremeño de Saúde [Internet]. Estremadura: 2020. Código Ictus Estremadura, Estratexia de atención ao ictus en fase aguda [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://saludextremadura.ses.es/filescms/web/uploaded_files/Principal/C%C3%B3digos%20Para%20Patolog%C3%ADas%20de%20Atenci%C3%B3n%20Urgente/C%C3%B3digo%20Ictus/ATENCION%20AL%20ICTUS%20EN%20EXTREMADURA.pdf

Servizo Navarro de Saúde [Internet]. Navarra: 2024. Documento Código Ictus da Comunidade Foral de Navarra. Información para profesionais sobre o abordaxe do paciente con ictus en fase hiperaguda [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.navarra.es/NR/rdonlyres/90749700-0BB2-40D3-B57F-5B212B2CF1FD/492316/DOCUMENTOCDIGOICTUSNAVARRAV4.pdf

Consellaría de Sanitat Universal i Salut Pública [Internet]. Valencia: 2019. Plan de Atención ao Ictus na Comunidade Valenciana [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://lamochiladelresi.wordpress.com/wp-content/uploads/2021/07/guia_ictus_cv_2019-2023.pdf

Sociedade Española de Neuroloxía [Internet]. Madrid: 2019. O atlas do Ictus Cantabria 2019 [consultado 16 Maio 2025]. Dispoñible en: https://www.sen.es/images/2020/atlas/Informes_comunidad/Informe_ICTUS_Cantabria.pdf

Alonso de Leciñana M, Morales A, Martínez-Zabaleta M, Ayo-Martín Ó, Lizán L, Castellanos M. Características das unidades de ictus e equipos de ictus en España no ano 2018. Proxecto Pre2Ictus. Neuroloxía. [Internet]. 2023 [consultado 11 Maio 2025]; 38(3):173–80. DOI: 10.1016/j.nrl.2020.06.012

Descargas

Publicado

27-08-2025

Cómo citar

Rivas González, A. (2025). Ictus isquémico: comparación a nivel europeo. Revista Enfermeir@s, 2(45), 58–74. Recuperado a partir de https://www.enfermerialugo.org/revista/index.php/enfermeiraos/article/view/48