A conciencia moral de enfermaría ante a interrupción voluntaria do embarazo en adolescentes. Revisión da literatura.
Palabras clave:
Ética, Conciencia, Adolescente, Aborto inducido, EnfermaríaResumo
Introdución: O aborto inducido en adolescentes constitúe un reto significativo para a saúde pública e a enfermaría, especialmente en contextos onde as crenzas morais, relixiosas e culturais condicionan a atención sanitaria. Esta revisión explora como os profesionais de enfermaría abranguen moralmente a interrupción voluntaria da xestación en adolescentes, considerando as implicacións éticas e sociais da súa práctica.
Obxectivo: Analizar e sintetizar a evidencia existente sobre as percepcións, actitudes e conciencia moral dos profesionais de enfermaría fronte ao aborto inducido en adolescentes.
Metodoloxía: Revisión sistemática exploratoria. Busca en PubMed, WoS, CINAHL e Scopus estudos cuantitativos, cualitativos e mixtos publicados nos últimos 20 anos, en español, inglés ou portugués, aliñados co obxectivo do estudo. Aplicáronse as fases PRISMA e as escalas de calidade metodolóxica do Joanna Briggs Institute (JBI).
Resultados: De 52 artigos identificados, 10 cumpriron os criterios de inclusión e foron analizados en profundidade. O aborto en adolescentes é percibido como un tema moralmente delicado, con especial sensibilidade en rexións de Asia, África e Latinoamérica. As posturas éticas e morais do persoal de enfermaría son diversas e dependen de factores persoais (crenzas relixiosas, valores culturais, formación profesional) e contextuais (marco legal, recursos dispoñibles). Identificouse a presenza de prexuizos e obxección de conciencia, o que pode derivar en estigmatización e barreiras na atención ás adolescentes. A falta de formación específica e recursos axeitados dificulta a prestación dun coidado empático e libre de xuízos. O estigma social e a ausencia de apoio poden levar a que as adolescentes recorran a abortos inseguros, incrementando os riscos para a súa saúde.
Conclusións: A postura ética e moral dos profesionais de enfermaría ante o aborto inducido en adolescentes é moi variada e depende de factores persoais e contextuais. É fundamental promover a formación ética, a reflexión profesional e o desenvolvemento de políticas que garantan o acceso a servizos seguros e apoio psicosocial para as adolescentes.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Barrantes FA, Jiménez RM; Rojas MB, Vargas GA. Embarazo y aborto en adolescentes. Medicina legal en Costa Rica [Internet]. 2003 [consultado en marzo de 2023]; vol. 20 (1). Disponible en: https://www.scielo.sa.cr/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1409-00152003000100009.
Observatorio de la Mujer. La interrupción voluntaria del embarazo y los métodos anticonceptivos en jóvenes. Madrid: Ministerio de Sanidad y Consumo; 2006.
Orjuela-Ramírez ME. Aborto voluntario y actividad laboral. Reflexiones para el debate [Internet]. 2011 [consultado en marzo de 2023]. Disponible en: https://www.scielosp.org/article/rsap/2012.v14suppl1/112-121/
Abordaje de la sexualidad en la adolescencia. Revista Médica Clínica las Condes [Internet]. 2015 [consultado en marzo de 2023]; vol. 26 (1): páginas 74-80.
Pollock D, Peters MDJ, Khalil H, McInerney P, Alexander L, Tricco AC, Evans C, de Moraes ÉB, Godfrey CM, Pieper D, Saran A, Stern C, Munn Z. Recommendations for the extraction, analysis, and presentation of results in scoping reviews. JBI Evid Synth. 2023 Mar 1;21(3):520-532. doi: 10.11124/JBIES-22-00123.
Declaración PRISMA 2020: una guía actualizada para la publicación de revisiones sistemáticas [Internet]. [consultado en marzo de 2023]. Disponible en: https://www.revespcardiol.org/es-pdf-S0300893221002748.
JBI Manual for Evidence Synthesis - JBI Global Wiki [Internet]. [consultado en marzo de 2023]. Disponible en: https://jbi-global-wiki.refined.site/space/MANUAL.
Klingberg-Allvin M, Nga NT, Ransjö-Arvidson AB, Johansson A. Perspectives of midwives and doctors on adolescent sexuality and abortion care in Vietnam. Scand J Public Health. 2006;34(4):414-21. doi: 10.1080/14034940500429046
Warenius LU, Faxelid EA, Chishimba PN, Musandu JO, Ong'any AA, Nissen EB. Nurse-midwives' attitudes towards adolescent sexual and reproductive health needs in Kenya and Zambia. Reprod Health Matters. 2006 May;14(27):119-28. doi: 10.1016/S0968-8080(06)27242-2.
Mngadi PT, Faxelid E, Zwane IT, Höjer B, Ransjo-Arvidson AB. Health providers' perceptions of adolescent sexual and reproductive health care in Swaziland. Int Nurs Rev. 2008 Jun;55(2):148-55. doi: 10.1111/j.1466-7657.2007.00625.x.
Möller A, Öfverstedt S, Siwe K. Proud, not yet satisfied: the experiences of abortion service providers in the Kathmandu Valley, Nepal. Sex Reprod Healthc. 2012 Dec;3(4):135-40. doi: 10.1016/j.srhc.2012.10.003.
Yang CF, Che HL, Hsieh HW, Wu SM. Concealing emotions: nurses' experiences with induced abortion care. J Clin Nurs. 2016 May;25(9-10):1444-54. doi: 10.1111/jocn.13157
Håkansson M, Oguttu M, Gemzell-Danielsson K, Makenzius M. Human rights versus societal norms: a mixed methods study among healthcare providers on social stigma related to adolescent abortion and contraceptive use in Kisumu, Kenya. BMJ Glob Health. 2018 Mar 5;3(2):e000608. doi: 10.1136/bmjgh-2017-000608.
Bejarano Merchan L, Celis Aldana E, Garzón Garzón L, Jiménez Valderrama L, Melo Quiroz L, Villarreal Castillo V. Conocimientos, actitudes y prácticas de las enfermeras profesionales y auxiliares respecto a la Interrupción Voluntaria del Embarazo (IVE) en dos hospitales de Cundinamarca. [TFG]. Colombia: Fundación Universitaria Juan N. Corpas; 2021. [consultado en marzo de 2023]. Disponible en: https://repositorio.juanncorpas.edu.co/handle/001/118.
Sora Rincon LN, Duran Rojas LA, Sarmiento Gómez PA, Ortega Pabón YP. Postura ética y moral de los profesionales enfermería frente a interrupción voluntaria del embarazo. [TFG]: Colombia: Universidad Cooperativa de Colombia. Facultad de Enfermería; 2018. [consultado en marzo de 2023]. Disponible en: https://repository.ucc.edu.co/items/2d642ba1-3391-4486-a882-97aab55230b3.
Carvajal B, White H, Brooks J, Thomson AM, Cooke A. Experiences of midwives and nurses when implementing abortion policies: A systematic integrative review. Midwifery. 2022 Aug;111:103363. doi: 10.1016/j.midw.2022.103363.
Morales Pérez, K. Gestión del cuidado de enfermería ginecológica a mujeres que presentaron un aborto inducido: una revisión integrativa. [TFM]. Universidad de Costa Rica; 2022. [consultado en marzo de 2023]. Disponible en: https://www.kerwa.ucr.ac.cr/handle/10669/88096.
Ley Orgánica 2/2010, de 3 de marzo, de salud sexual y reproductiva y de la interrupción voluntaria del embarazo. [consultado en marzo de 2023]. Disponible en: https://www.boe.es/boe/dias/2010/03/04/pdfs/BOE-A-2010-3514.pdf.
Ordóñez Otero H, Tizón Bouza E. Educación sexual según la Ley Orgánica de salud sexual y reproductiva y de la interrupción voluntaria del embarazo. Ética Cuid [Internet]. 2011[consultado en marzo de 2023] ene-jun; 4(7). Disponible en https://www.index-f.com/eticuidado/n7/et7572.php.
##submission.downloads##
Publicada
##submission.howToCite##
Número
Sección
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.
Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.
POLÍTICA DE PRIVACIDADE
Dereito de información
Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.
Responsable do tratamento:
- Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
- CIF: Q2766003D
- Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
- Teléfono: 982242450
- Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
- Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:
- Teléfono: 984283532
- Correo electrónico: delegadoprotecciondatos@prodasva.org
Finalidade do tratamento:
A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.
Lexitimación:
Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.
Conservación e tratamento dos datos:
Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.
En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.
Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.
Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.
De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.
Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.
Medidas técnicas e organizativas
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.
Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.
Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.
Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.
Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.
Dereitos
O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.
No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.
BY-NC-ND 4.0