Liderado enfermeiro: peza clave para afrontar os desafíos sanitarios actuais e futuros
Palabras clave:
Liderado, Rol da Enfermaría, Colaboración Intersectorial, Servizos de Saúde, Lexislación de EnfermaríaResumo
Este estudo cualitativo ten como obxectivo xeral demostrar como o liderado dos profesionais de enfermaría pode contribuír de forma eficiente aos desafíos presentes e futuros que se nos presentan en temas relacionados coa saúde. Ao mesmo tempo, empoderar a experiencia e os coñecementos que estes profesionais posúen para poder decidir sobre as políticas sanitarias actuais e futuras.
A obtención de datos realizouse mediante unha entrevista en liña, individual, anónima e aberta a enfermeiros profesionais da saúde da Área sanitaria de Lugo, Monforte e Burela, así como a profesores e alumnos da Escola de Enfermaría de Lugo adscrita á Universidade de Santiago de Compostela (USC).
Con isto, identifícanse as vantaxes dun liderado participativo e como este favorece o traballo en equipo, onde o liderado céntrase nas persoas dándolles un valor á súa individualidade, ás súas capacidades e ás súas potencialidades para con isto enriquecer e conseguir un orgullo de pertenza ao grupo e, en consecuencia, favorecer o traballo en equipo.
O enfermeiro como líder debe incentivar comportamentos e actitudes que contribúan ao fortalecemento das relacións interpersoais no contexto organizacional. O apoio do líder é un aspecto esencial en todas as culturas e contextos organizacionais, exercendo unha influencia positiva tanto na satisfacción laboral como na saúde dos subordinados.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
Contreras F, Barbosa D, Piñeros R. Liderazgo: antecedentes, tendencias y perspectivas de desarrollo. Bogotá: Universidad del Rosario; 2016.
Johansson C, Miller VD, Hamrin S. Conceptualizing Communicative Leadership: A Framework for Analysing and Developing Leaders’ Communication Competence. Corp Commun An Int J. 2014;19(2):147–65.
Algahtani A. Are leadership and management different? A review. J Manag Policies Pract. 2014;2(3):71–82.
Sosik J, Godshalk V. Leadership Styles, Mentoring Functions Received and Job-Related Stress. A Conceptual Model and preliminary results. J Organ Behav. 2000;21(4):365–90.
Barbosa Ramírez D, Contreras Torres F, Piñeros Espinosa R. Liderazgo: antecedentes, tendencias y perspectivas de desarrollo. Bogotá: Editorial Universidad del Rosario; 2016.
Morales A, Isabel M. Nuevas tecnologías y nuevos retos para el profesional de enfermería. Index Enferm. 2016;25(1-2):38–41.
García-Abad Martínez M. Enfermera gestora de casos: clave para la continuidad de cuidados [Internet]. Disponible en: https://www.researchgate.net/publication/267565797_Enfermera_gestora_de_casos_clave_para_la_continuidad_de_cuidados
González J, Wagenaar R. Tuning Educational Structures in Europe. Informe final. Fase 1. Bilbao: Universidad de Deusto; 2003.
Jiménez GA. Concepciones acerca del liderazgo de Enfermería. Enferm Glob. 2006;5(2):1–12.
Marqués-Sánchez M, Muñoz-Doyague M, Rivera J, Bayón-Darkistade E, Casado Verdejo I. Resumen de El liderazgo de los profesionales de enfermería y el rendimiento organizativo: un estudio exploratorio con aplicación del Análisis de Redes Sociales - Dialnet [Internet]. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=5172221&info=resumen
Morán Peña L. Enfermería y gobernanza en salud. Los retos y algunos caminos por recorrer. Aladefe. 2016;6(2).
Villegas-Gutiérrez N, Soto-Arreola M, Meljem-Moctezuma J, Pérez Castro Y, Vázquez J. Escuela de Enfermería Escandón. México: Universidad ICEL, campus Tlalpan; 2018.
Núñez S, Cid-Henríquez P. Una reflexión sobre la autonomía y el liderazgo en enfermería [Internet]. Disponible en: http://aquichan.unisabana.edu.co/index.php/aquichan/article/view/3511/3849
Quezada Torres C, Illesca Pretty M, Cabezas González M. Percepción del liderazgo en las(os) enfermeras(os) de un hospital del sur de Chile. Cienc Enferm. 2014;20(2):41–51. Disponible en: https://scielo.conicyt.cl/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S0717-95532014000200005
Rejano C. Liderazgo, organización y género. Discurso de mandos intermedios de enfermería en hospitales públicos de Andalucía, España. J Educ Teach Train. 2016;7(1):120–36.
Rodríguez-Ávila N, Riera I Prunera C, Moreno-Arroyo C. La competencia de liderazgo en el grado de enfermería: Un análisis factorial de componentes principales [Internet]. Disponible en: http://diposit.ub.edu/dspace/bitstream/2445/106722/1/667466.pdf
Rodríguez Marrero B. Liderazgo y trabajo en equipo, estrategia de las organizaciones hacia el futuro [Internet]. Disponible en: https://dialnet.unirioja.es/descarga/articulo/6174077.pdf
Soria MT. Diseño de una escuela de liderazgo enfermero [Trabajo Fin de Máster]. Pamplona: Universidad Pública de Navarra; 2013.
Souza E Souza L, Ferreira Cordeiro A, Nunes de Aguiar R, Veloso Dias O, Vieira M, Ramos L. El liderazgo en la visión de Enfermeros Líderes. Enferm Glob. 2013;12(30):268–80. Disponible en: http://scielo.isciii.es/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S169561412013000200013
Giménez Espert MDC. Actitudes hacia la comunicación, inteligencia emocional y empatía en enfermería. 2016.
Kennedy A. En cualquier parte del mundo donde haya enfermeros, encontrarás líderes. Rev Latino-Am Enfermagem. 2019;27.
Gurrutxaga MIU. Responsabilidad en los cuidados enfermeros: poniendo en el centro a la persona. Rev Enferm Referência. 2018;4(17):161–9.
Mejía M, Melitza M. Empoderamiento en el cuidado humanizado de enfermería, garantizará una gestión de calidad. 2018.
Correa Ramírez SR. Factores intrínsecos-extrínsecos y gestión del cuidado de enfermería en centro quirúrgico y cirugía. Nuevo Chimbote: Hospital Regional; 2019.
Villegas-Gutiérrez NB, Soto-Arreola M, Meljem-Moctezuma J, Pérez Castro Y, Vázquez JA. Nursing supervisor profile in a medical unit of high speciality. Rev CONAMED. 2018;23(1):28–32.
Vizcaya-Moreno MF, Pérez-Cañaveras RM, Jiménez-Ruiz I, Juan JD. Percepción de los estudiantes de enfermería sobre la supervisión y entorno de aprendizaje clínico: un estudio fenomenológico. Enferm Glob. 2018;17(51):306–31.
Rafael S, Manuel J. Gestión enfermera: supervisión de Enfermería Hospitalaria. 2019.
Agudo Bustillo M. Los cuidados enfermeros, garantía de futuro. 2019.
Gastañadui R, Henry N. Liderazgo transaccional y transformacional con el desempeño laboral según el proceso de atención de enfermería en los profesionales de enfermería estudiantes de las especialidades en la Unidad de Posgrado UPeU, Lima-2017. 2018.
Molina C, Isabel M. Estilos de liderazgo y gestión de recursos humanos en los servicios de salud en la red Cusco Norte. 2019.
Frkovich Mallqui B. Relación entre los estilos de liderazgo y el compromiso organizacional. 2018.
##submission.downloads##
Publicada
##submission.howToCite##
Número
Sección
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.
Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.
POLÍTICA DE PRIVACIDADE
Dereito de información
Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.
Responsable do tratamento:
- Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
- CIF: Q2766003D
- Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
- Teléfono: 982242450
- Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
- Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:
- Teléfono: 984283532
- Correo electrónico: delegadoprotecciondatos@prodasva.org
Finalidade do tratamento:
A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.
Lexitimación:
Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.
Conservación e tratamento dos datos:
Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.
En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.
Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.
Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.
De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.
Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.
Medidas técnicas e organizativas
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.
Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.
Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.
Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.
Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.
Dereitos
O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.
No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.
BY-NC-ND 4.0