Impacto da enfermaría de práctica avanzada na satisfación de pacientes e coidadores nos servizos de urxencias hospitalarias: revisión sistemática
Palabras clave:
Prática avanzada en enfermaría, Servizos de urxencias, Satisfación do doente, Calidade da atención, Sistemas de saúdeResumo
Introdución e obxectivo: Esta revisión sistemática tivo como obxectivo analizar a evidencia dispoñible sobre a implementación da enfermaría de práctica avanzada nos servizos de urxencias e o seu impacto nos resultados clínicos e organizativos, así como na experiencia dos pacientes e coidadores.
Metodoloxía: Realizouse unha busca sistemática en bases de datos científicas internacionais, seleccionando estudos publicados entre 2020 e 2024 que abordaban modelos de práctica avanzada en entornos de urxencias. Os estudos incluídos analizáronse narrativa e tematicamente, o que permitiu identificar patróns comúns e diferenzas entre contextos sanitarios.
Resultados: Os resultados mostran que a incorporación de enfermeiras de práctica avanzada está asociada a melloras significativas na calidade da atención, redución dos tempos de espera, fluxo de pacientes optimizado e estancias hospitalarias máis curtas. Tamén se observou un aumento na satisfacción dos pacientes, relacionado coa continuidade da atención, a comunicación eficaz e a accesibilidade á atención. Aínda que en menor medida, tamén se identificaron beneficios na experiencia do coidador, especialmente en termos de información recibida e participación na toma de decisións.
Conclusión: Desde unha perspectiva organizativa, os modelos de práctica avanzada contribúen a mellorar a eficiencia dos servizos de urxencias e a satisfacción profesional do persoal sanitario. Non obstante, a evidencia dispoñible ten limitacións relacionadas coa heteroxeneidade dos estudos, a súa concentración xeográfica en países de altos ingresos e a escaseza de estudos lonxitudinais. En conclusión, a enfermaría de práctica avanzada representa un modelo innovador co potencial de mellorar a calidade, a eficiencia e a humanización da atención de urxencias, aínda que se necesita máis investigación para consolidar a súa implementación a longo prazo en diferentes entornos sanitarios.
##plugins.generic.usageStats.downloads##
##submission.citations##
American Nurses Association. Nursing: Scope and Standards of Practice. 4th ed. Silver Spring (MD): ANA; 2021. ISBN: 978‑1‑56818‑767‑3.
Berry LL, Parasuraman A. Competing Through Service: Insights from Service Leaders. New York: Free Press; 2019. ISBN: 978‑1‑4165‑9146‑6.
Cerezo Escudero L. Revisión sistemática: papel de la Enfermería en la Unidad de Práctica Avanzada de la Cronicidad [dissertação]. [Local de defesa não identificado]; 2025.
Díaz Álvarez JC. Modelos de Gestión Hospitalaria y su Influencia en la Calidad de Atención al usuario del Servicio de Salud: Revisión Sistemática Rápida de la literatura [tese de mestrado]. (Maestría en Administración de Empresas‑MBA Virtual). [Local de defesa não identificado]; 2021.
Emergency Nurses Association. Advanced Practice Nursing in Emergency Care: ENA Position Statement. Des Plaines (IL): ENA; 2020.
Hamric AB, Hanson CM, Tracy MF, O’Grady ET. Advanced Practice Nursing: An Integrative Approach. 6th ed. St. Louis (MO): Elsevier; 2019. ISBN: 978‑0‑323‑54785‑1.
International Council of Nurses. Guidelines on Advanced Practice Nursing. Geneva: ICN; 2020.
García Fernández LM. Rol de la enfermera gestora de casos en la atención de pacientes crónicos. Revisión sistemática [monografia]. [Local de defesa não identificado]; 2023.
Lee H, Kim J, Park S. Advanced practice nurses’ perceptions of patient safety culture in emergency departments. J Emerg Nurs. 2022;48(3):245–256. DOI: 10.1016/j.jen.2021.12.005
López Cremades L. Atención centrada en la persona en cuidados paliativos: una revisión sistemática sobre barreras, facilitadores y estrategias de implementación [monografia]. [Local de defesa não identificado]; 2025.
Melnyk BM, Fineout‑Overholt E. Evidence‑Based Practice in Nursing & Healthcare: A Guide to Best Practice. 4th ed. Philadelphia (PA): Wolters Kluwer; 2019. ISBN: 978‑1‑975113‑23‑7.
Mueller SK, Schnipper JL, Giannelli K. Effectiveness‑implementation hybrid study protocol for advanced practice providers in emergency departments. Implement Sci. 2024;19(1):15–28. DOI: 10.1186/s13012‑024‑y
Muzo Naranjo AC. Impacto de los factores emocionales en los familiares de personas en cuidados intensivos: una revisión sistemática de la bibliografía [monografia]. [Local de defesa não identificado]; 2025.
Olivas del Saz C. Revisión de la práctica avanzada enfermera a nivel prehospitalario en España [monografia]. [Local de defesa não identificado]; 2022.
Pillajo KNV, Tixi KAO, Mora GDPC. Toma de decisiones en la atención de enfermería en servicios de urgencia: una revisión sistemática. Ciencia Latina Rev Cient Multidisciplinar. 2024;8(6):2923–2940.
Phillips JL, Maloney C, Bugeja L. Nurse practitioners in emergency care: a systematic review of roles and outcomes. Emerg Med J. 2023;40(2):112–118. DOI: 10.1136/emermed-2022-212345
Rico Blázquez M. Efectividad de una intervención enfermera en la calidad de vida de las personas cuidadoras en atención primaria [monografia]. [Local de defesa não identificado]; 2024.
Spross JA, Hanson CM. Clinical and professional leadership. In: Hamric AB, Hanson CM, Tracy MF, O’Grady ET, editors. Advanced Practice Nursing: An Integrative Approach. 6th ed. St. Louis (MO): Elsevier; 2019. p. 291–321. ISBN: 978‑0‑323‑54785‑1.
Sun Y, Zhang L, Wang H. Impact of advanced practice nursing on emergency department efficiency: a meta‑analysis. Int J Nurs Stud. 2022;128:104115. DOI: 10.1016/j.ijnurstu.2022.104115.
Swan BA, Haas SA, Jessie AT. Care coordination: nurses transforming practice through academic‑practice partnerships. Nurs Econ. 2020;38(4):195–202.
Swan BA, Maislin G, Traber KB, Carson J. Non‑inferiority trial of nurse practitioner versus physician care for minor orthopedic injuries in emergency departments. Acad Emerg Med. 2021;28(5):512–521. DOI: 10.1111/acem.14300
Tenezaca Tenezaca AJ. Indicadores de calidad de la atención de enfermería. Revisión Sistemática [monografia]. [Local de defesa não identificado]; 2024.
Tracy MF, O’Grady ET. Hamric and Hanson’s Advanced Practice Nursing: An Integrative Approach. 6th ed. St. Louis (MO): Elsevier; 2019. ISBN: 978‑0‑323‑54785‑1.
Vásquez Guerrero MJ. Calidad de la asistencia enfermera en una unidad de cuidados intensivos: una revisión sistemática [monografia]. [Local de defesa não identificado]; 2024.
Woloch D, Masia N. Triage nurse specialist roles in emergency departments: a qualitative analysis. J Emerg Nurs. 2020;46(6):758–767. DOI: 10.1016/j.jen.2020.05.002
##submission.downloads##
Publicada
##submission.versions##
- ##submission.versionIdentity##
- ##submission.versionIdentity##
##submission.howToCite##
Número
Sección
##submission.license##
##submission.copyrightStatement##
##submission.license.cc.by-nc-nd4.footer##Ao publicar na revista Enfermeir@s, o autor cede todos os dereitos de explotación do seu artigo ao Ilustre Colexio Oficial de Enfermería de Lugo, que, coas condicións e limitacións dispostas pola lexislación en materia de propiedade intelectual, é o titular do copyright.
Agás indicación contraria, todos os contidos distribúense baixo unha licenza internacional Creative Commons BY-NC-ND 4.0. Calquera forma de reprodución, distribución, comunicación pública ou transformación desta obra non incluída na licenza Creative Commons BY-NC-ND 4.0 só poderá ser realizada coa autorización expresa dos titulares, agás excepción prevista pola lei. Pode acceder ao texto completo da licenza neste enlace: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.gl.
POLÍTICA DE PRIVACIDADE
Dereito de información
Para os efectos do disposto no Regulamento (UE) 2016/679 do 27 de abril de 2016 (RGPD), relativo á protección das persoas físicas no que respecta ao tratamento de datos persoais e á libre circulación destes datos, e na Lei Orgánica 3/2018 do 5 de decembro, de protección de datos de carácter persoal e garantía dos dereitos dixitais (LOPDGDD), infórmase ao usuario da existencia dun tratamento automatizado de datos de carácter persoal creado polo COLEXIO OFICIAL DE ENFERMERÍA DE LUGO e baixo a súa responsabilidade cos datos persoais que nos puidese facilitar durante a navegación polo noso sitio web, xa sexa no momento do seu rexistro ou cando remita unha mensaxe de correo electrónico.
Responsable do tratamento:
- Denominación social: Colexio Oficial de Enfermería de Lugo
- CIF: Q2766003D
- Enderezo social: Avenida da Coruña 104 Entresollado B, 27003 - Lugo (Lugo)
- Teléfono: 982242450
- Correo electrónico para comunicacións: colexio@enfermerialugo.org
- Datos de contacto do Delegado de Protección de Datos:
- Teléfono: 984283532
- Correo electrónico: delegadoprotecciondatos@prodasva.org
Finalidade do tratamento:
A finalidade do tratamento dos seus datos será a descrita en cada un dos formularios establecidos na páxina web nos que vostede nos facilite os seus datos.
Lexitimación:
Artigo 6.1.a) do RGPD. O interesado deu o seu consentimento para o tratamento dos seus datos persoais para un ou varios fins específicos.
Conservación e tratamento dos datos:
Os seus datos serán conservados durante o tempo necesario para atender a súa solicitude, sempre que non nos indique o contrario exercendo o seu dereito de supresión, ou durante o tempo necesario para cumprir coas obrigas legais e atender as posibles responsabilidades que puidesen derivar do cumprimento da finalidade para a que os datos foron recadados.
En caso de ser necesario, o Colexio Oficial de Enfermería de Lugo cancelará ou rectificará os datos cando resulten inexactos, incompletos ou deixen de ser necesarios para a súa finalidade, de conformidade co previsto na lexislación vixente en materia de protección de datos de carácter persoal.
Mentres non nos comunique o contrario, entenderemos que os seus datos non foron modificados, que vostede se compromete a notificarnos calquera variación e que temos o consentimento para utilizalos coa fin de fidelizar a relación entre as partes.
Os datos facilitados non serán cedidos a terceiros salvo nos casos en que exista unha obriga legal.
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo non elaborará ningún tipo de “perfil” en base á información facilitada. Non se tomarán decisións automatizadas en base a perfís.
De acordo co que establece a Lei 34/2002, de Servizos da Sociedade da Información e do Comercio Electrónico no seu artigo 21, solicitarase o seu consentimento para poder realizar comunicacións publicitarias que se consideren de interese, por correo electrónico ou por calquera outro medio de comunicación electrónica equivalente.
Vostede ten dereito a opoñerse e/ou retirar o consentimento ao tratamento dos datos indicados anteriormente, en calquera momento, sen que iso afecte á licitude do tratamento baseado no consentimento previo á súa retirada, mediante notificación ao responsable do tratamento nas direccións indicadas.
Medidas técnicas e organizativas
O Colexio Oficial de Enfermería de Lugo adopta medidas técnicas, controis e procedementos de carácter físico, organizativo e tecnolóxico, razoablemente fiables e efectivos, orientados a preservar a integridade e a seguridade dos seus datos e garantir a súa privacidade. Non obstante, non asume ningunha responsabilidade polos danos e prexuízos derivados de alteracións que terceiros poidan causar nos sistemas informáticos, documentos electrónicos ou ficheiros do usuario.
Ademais, todo o persoal con acceso aos datos persoais foi formado e ten coñecemento das súas obrigas con relación aos tratamentos de datos persoais.
Nos contratos que subscribimos cos nosos provedores incluímos cláusulas nas que se lles esixe manter o deber de segredo respecto aos datos de carácter persoal aos que tiveron acceso en virtude do encargo realizado, así como implantar as medidas de seguridade técnicas e organizativas necesarias para garantir a confidencialidade, integridade, dispoñibilidade e resiliencia permanentes dos sistemas e servizos de tratamento dos datos persoais.
Todas estas medidas de seguridade son revisadas de forma periódica para garantir a súa adecuación e efectividade.
Non obstante, a seguridade absoluta non se pode garantir e non existe ningún sistema de seguridade que sexa impenetrable. No caso de que calquera información obxecto de tratamento e baixo o noso control se vise comprometida como consecuencia dunha brecha de seguridade, tomaremos as medidas adecuadas para investigar o incidente, notificalo á Autoridade de Control e, de ser o caso, aos usuarios que se puidesen ver afectados para que tomen as medidas oportunas.
Dereitos
O usuario poderá exercer os dereitos de acceso, rectificación, supresión, oposición, limitación do tratamento, portabilidade de datos e a non ser obxecto de decisións individualizadas automatizadas, en relación cos datos obxecto do tratamento, ante o responsable do tratamento na dirección anteriormente mencionada ou por correo electrónico a colexio@enfermerialugo.org, achegando copia do seu DNI ou documento equivalente, ou directamente ante o delegado de protección de datos.
No caso de que non obtivese satisfacción no exercicio dos seus dereitos, poderá presentar unha reclamación ante a Autoridade de Control en materia de Protección de Datos competente, sendo esta a Axencia Española de Protección de Datos, cuxos datos de contacto están accesibles en https://sedeagpd.gob.es/sede-electronica-web/vistas/formNuevaReclamacion/reclamacion.jsf.
BY-NC-ND 4.0